XÁC ĐỊNH CỐT XÂY DỰNG KHỐNG CHẾ BẰNG PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH SỐ LIỆU THỐNG KÊ - DCCD

14


10-2021

XÁC ĐỊNH CỐT XÂY DỰNG KHỐNG CHẾ BẰNG PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH SỐ LIỆU THỐNG KÊ

360 DCCD

Cốt xây dựng khống chế (hay còn gọi là cao độ xây dựng) là cao độ thấp nhất cho phép của bề mặt khu đất sử dụng cho mục đích quy hoạch xây dựng nhằm đảm bảo an toàn cho khu đất không bị ngập nước. Đây là một chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật quan trọng cần phải xác định trong mỗi đồ án quy hoạch đô thị và dự án đầu tư xây dựng.

Xác định cốt xây dựng không chế dựa trên tính toán thủy văn để xác định mực nước ngập lụt, ngập úng ứng với tần suất thiết kế. Thông số cốt xây dựng không chế thường ký hiệu là HXD (m) được xác định hợp lý sẽ có ý nghĩa quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của dự án quy hoạch xây dựng. Có thể hiểu “cốt xây dựng khống chế” là cao độ xây dựng tối thiểu bắt buộc phải tuân thủ, được lựa chọn phù hợp và không được phép thấp hơn nên cũng thường ký hiệu là Hmin (m).

Để xác định được cốt xây dựng khống chế của khu đất xây dựng thì nhất thiết phải căn cứ vào mực nước ngập của khu vực đó do mưa lũ gây ra. Mưa lũ là hiện tượng tự nhiên có tính chất ngẫu nhiên không thể tính trước được giá trị các đại lượng đặc trưng cho lũ như lưu lượng lũ, tổng lượng nước lũ, mực nước lũ… Tuy nhiên, trong thực tế giá trị đỉnh lũ càng lớn thì càng ít có khả năng xảy ra. Do đó, dựa vào chuỗi số liệu thống kê giá trị đỉnh lũ trong nhiều năm, ứng dụng lý thuyết xác suất thống kê, có thể tính toán giá trị các đại lượng đặc trưng cho lũ tương ứng với khả năng xuất hiện giá trị đó. Khả năng xuất hiện giá trị đỉnh lũ được xác định bằng tần suất xuất hiện, là tỷ lệ % số lần xuất hiện giá trị đỉnh lũ trên tổng số lần quan trắc thống kê hoặc xác định bằng chu kỳ lặp lại giá trị đỉnh lũ, là khoảng thời gian trung bình lặp lại giá trị đó nếu kéo dài chuỗi số liệu thống kê. Theo đó:

Trong đó:    P – Tần suất xuất hiện giá trị tính toán (%)

PC – Chu kỳ lặp lại giá trị tính toán (năm).

Ví dụ, chu kỳ PC =100 (năm) nghĩa là trong khoảng thời gian rất dài thì trung bình cứ 100 năm sẽ xuất hiện 1 lần đạt giá trị lũ tính toán, khi đó tần suất tương ứng P = 1 (%); chu kỳ PC = 50 (năm) nghĩa là trung bình 50 năm có 1 lần xuất hiện lại lũ tính toán, khi đó tần suất tương ứng P = 2 (%).

Để xác định được mực nước lũ tính toán thì điều quan trọng là phải lựa chọn tần suất thiết kế cho phù hợp theo mức độ quan trọng của khu đất xây dựng đô thị. Nếu chọn tần suất nhỏ (khả năng xảy ra thấp) thì mực nước tính toán sẽ cao dẫn đến chi phí cho công tác san đắp nền là rất lớn và ngược lại, nếu chọn tần suất lớn thì mực nước tính toán sẽ thấp hơn, tiết kiệm được chi phí nhưng mức độ an toàn của khu đất xây dựng sẽ không cao.

Cao độ mực nước tính toán (còn gọi là cao độ mực nước thiết kế) chính là cao độ mức nước lớn nhất ứng với tần suất hoặc chu kì lặp lại được chọn.

Đối với khu vực xây dựng đô thị, tần suất hoặc chu kỳ lặp lại mực nước ngập tính toán được xác định theo loại đô thị và phân khu chức năng đô thị. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Quy hoạch xây dựng hiện hành (QCVN 01: 2021/BXD) quy định chu kỳ lặp lại mực nước ngập tính toán theo bảng dưới đây.

Bảng 1. Chu kỳ lặp lại mực nước ngập tính toán PC (năm) đối với khu chức năng

Như vậy, nhằm đảm bảo an toàn cho đô thị không bị ngập nước, cao độ xây dựng sẽ được xác định theo công thức:

HXD = Hmax P% + a (m)

Trong đó:

P – Tần suất thiết kế (%)

Hmax P% – Mực nước ngập tính toán ứng với tần suất P (%)

a – Chiều cao an toàn cho phép (m)

Chiều cao an toàn cho phép (a) được xác định theo tầm quan trọng của khu đất cần bảo vệ khỏi bị ngập nước, theo quy định của quy chuẩn quy hoạch hiện hành hành thì:

a = 0,3 m đối với đất dân dụng

a = 0,5m đối với đất công nghiệp

Đối với các dự án đầu tư xây dựng ngoài khu vực đô thị có thể tham khảo tính chất tương đương đối với khu vực đô thị để lựa chọn tần suất thiết kế và chiều cao an toàn cho phù hợp.

Đối với các khu vực chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và nước biển dâng, cao độ xây dựng phải được kiểm tra khả năng ứng phó với các kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng của quốc gia.

Ví dụ, khu vực A nằm cạnh sông X và chịu ảnh hưởng trực tiếp của mực nước lũ sông (không có đê bao bảo vệ); theo định hướng quy hoạch được xác định là khu vực xây dựng đô thị loại II, khi đó cốt xây dựng khống chế được xác định như sau:

  • Thu thập số liệu thống kê mực nước sông X tại trạm đo thuộc khu vực A trong 40 năm, tính toán vẽ được đường tần suất biểu thị mối quan hệ giữa mực nước lớn nhất Hmax với khả năng xuất hiện P%. (Hình 1).
  • Hình 1. Đường tần suất thủy văn biển thị quan hệ Hmax – P%
    • Dựa theo Bảng 1, lựa chọn chu kỳ lặp lại mực nước ngập tính toán PC là 50 năm đối với khu trung tâm đô thị, khu dân cư tập trung và khu công nghiệp và 10 năm đối với khu cây xanh, công viên, thể dục thể thao, tương đương tần suất thiết kế P là 2% và 10%.
    • Căn cứ vào đường tần suất đã vẽ ở hình trên, xác định được mực nước ngập tính toán ứng với tần suất 2% Hmax 2% = 210.30 m và ứng với tần suất 10% Hmax 10% = 192.20m.
    • Cao độ xây dựng đô thị X theo từng khu vực cụ thể là:
    • Đối với khu cây xanh, công viên, thể dục thể thao

    HXD = Hmax 10% + a = 192.20 + 0.30 = 192.50 (m)

    • Đối với khu trung tâm đô thị, khu dân cư tập trung

    HXD = Hmax 2% + a = 210.30m + 0.30 = 210.60 (m)

    • Đối với khu công nghiệp

    HXD = Hmax 2% + a = 210.30m + 0.50 = 210.80 (m)

    Tóm lại, việc xác định cốt xây dựng khống chế trong quy hoạch và dự án đầu tư xây dựng thường được thực hiện với các bước nội dung: Đề xuất sơ đồ định hướng công tác chuẩn bị kỹ thuật và biện pháp bảo vệ đô thị khỏi ngập lụt; xác định yêu cầu bảo vệ đối với từng khu chức năng đô thị và lựa chọn tần suất thiết kế; tính toán thủy văn xác định mực nước ngập lụt, ngập úng ứng với tần suất thiết kế.

    Bài viết: Nguyễn Thị Hồng Vân


Array

Tin tức liên quan


Tag


Contact us

Liên hệ với chúng tôi

[contact-form-7 404 "Not Found"]

TRỤ SỞ CHÍNH

Địa chỉ:

21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội

TRỤ SỞ MIỀN TRUNG

Địa chỉ:

51 Hoàng Kế Viêm, Bắc Mỹ Phú, Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng

TRỤ SỞ MIỀN NAM

Địa chỉ:

Số 273 Nguyễn Trọng Tuyển - Quận Phú Nhuận - Tp Hồ Chí Minh