Địa chỉ:
21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội
Một thực tế đáng suy ngẫm trong quá trình phát triển đô thị hiện nay: hầu hết các công trình, tuyến phố và không gian công cộng đều được thiết kế từ góc nhìn của người lớn. Chúng ta quan tâm đến giao thông, thương mại, hiệu quả sử dụng đất, mật độ xây dựng hay các chỉ tiêu kinh tế. Nhưng giữa những tòa nhà cao tầng và những con đường đông đúc ấy, liệu có bao nhiêu không gian thực sự được tạo ra dành cho trẻ em?

Khu vui chơi cho trẻ em Grand Word với góc nhìn các công trình nhiều màu sắc vui nhộn tạo hiệu ứng thị giác
Trẻ em chiếm một tỷ lệ lớn trong cơ cấu dân số và là chủ nhân tương lai của đất nước. Tuy nhiên, trong nhiều đồ án quy hoạch và thiết kế kiến trúc, nhu cầu của trẻ em đôi khi vẫn được xem là yếu tố phụ. Không ít khu đô thị hiện đại có đầy đủ trung tâm thương mại, bãi đỗ xe và các tiện ích dịch vụ nhưng lại thiếu những không gian vui chơi hấp dẫn, an toàn và gần gũi với thiên nhiên. Nhiều trẻ em ngày nay lớn lên giữa những khối bê tông, dành phần lớn thời gian trong nhà hoặc trước màn hình điện tử thay vì được khám phá thế giới bằng các hoạt động ngoài trời.

Thủy cung là không gian được trẻ em rất được trẻ em yêu thích
Các nghiên cứu tâm lý học và giáo dục học đã chỉ ra rằng môi trường không gian có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thể chất, trí tuệ và cảm xúc của trẻ. Một sân chơi mở giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động. Một khu vườn nhỏ giúp trẻ hình thành tình yêu thiên nhiên. Một thư viện thân thiện kích thích khả năng sáng tạo và thói quen đọc sách. Nói cách khác, kiến trúc không chỉ tạo ra nơi ở mà còn góp phần hình thành nhân cách của thế hệ tương lai.

Cung thiếu nhi Hà Nội – công trình dành cho trẻ em
Chính vì vậy, trong nhiều năm gần đây, khái niệm “kiến trúc thân thiện với trẻ em” đang trở thành xu hướng được quan tâm trên thế giới. Đây không phải là việc thiết kế những công trình có màu sắc sặc sỡ hay hình dáng ngộ nghĩnh đơn thuần, mà là quá trình tạo ra môi trường sống phù hợp với nhu cầu phát triển toàn diện của trẻ. Trẻ em cần được vận động, khám phá, tương tác và học hỏi thông qua không gian. Một công trình tốt cho trẻ em là công trình khuyến khích sự tò mò, kích thích trí tưởng tượng và tạo cảm giác an toàn.

Cung thiếu nhi TP Hồ Chí Minh với hình khối sống động và hiện đại
Từ góc nhìn kiến trúc, trẻ em có cách cảm nhận không gian hoàn toàn khác với người lớn. Các em chú ý đến những chi tiết nhỏ, những góc khuất thú vị, những khoảng sân để chạy nhảy hay những bậc thềm có thể trở thành nơi vui chơi. Điều đó đòi hỏi kiến trúc sư phải biết đặt mình vào vị trí của trẻ em khi thiết kế. Thay vì chỉ quan tâm đến hình khối hay công năng, người thiết kế cần suy nghĩ về cảm xúc mà không gian mang lại cho những người sử dụng nhỏ tuổi.

Những không gian thực sự đặt trẻ em làm trung tâm
Một thành phố thân thiện với trẻ em không chỉ được tạo nên bởi trường học. Đó còn là hệ thống công viên, thư viện, quảng trường, tuyến phố đi bộ, sân chơi cộng đồng và những khoảng xanh được kết nối với nhau. Trẻ em cần có cơ hội tiếp xúc với thiên nhiên, với cộng đồng và với các hoạt động xã hội ngay trong môi trường sống hằng ngày. Những trải nghiệm ấy giúp hình thành kỹ năng sống, ý thức cộng đồng và khả năng thích nghi với xã hội.

Không gian dành riêng cho trẻ em trong mỗi ngôi nhà ấm áp
Tại Việt Nam, cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, nhu cầu về không gian dành cho trẻ em ngày càng trở nên cấp thiết. Nhiều khu dân cư mới vẫn còn thiếu sân chơi công cộng hoặc chỉ bố trí mang tính hình thức. Không ít khoảng đất trống từng là nơi vui chơi của trẻ em đã dần nhường chỗ cho các công trình thương mại và nhà ở.

Không gian cho trẻ em tại các khu dân cư đã ít lại bị lấn chiếm phục vụ các mục đích khác
Điều đó đặt ra yêu cầu cần thay đổi tư duy trong quy hoạch và thiết kế đô thị, coi trẻ em là một đối tượng trung tâm chứ không phải đối tượng thụ hưởng thụ động. Kiến trúc dành cho trẻ em thực chất là kiến trúc dành cho tương lai. Một thành phố tốt cho trẻ em cũng sẽ là một thành phố tốt cho tất cả mọi người. Khi trẻ em có thể đi bộ an toàn, người già cũng sẽ được hưởng lợi. Khi trẻ em có nhiều không gian xanh để vui chơi, môi trường sống của cả cộng đồng sẽ được cải thiện. Khi trẻ em được khuyến khích sáng tạo và khám phá thông qua không gian kiến trúc, xã hội sẽ có thêm những công dân năng động và giàu năng lực trong tương lai.

Khu vui chơi mà trẻ em nào cũng muốn đến nhất là trong những ngày hè nóng bức
Có lẽ thước đo quan trọng nhất của một nền kiến trúc không nằm ở chiều cao của những tòa nhà hay sự hiện đại của các công trình biểu tượng. Thước đo ấy nằm ở việc những đứa trẻ có thể lớn lên hạnh phúc trong chính những không gian mà chúng ta tạo dựng hay không. Bởi suy cho cùng, một thành phố đáng sống không phải là thành phố được nhìn từ trên cao, mà là thành phố được cảm nhận từ tầm mắt của trẻ thơ./.
Bài viết: TS. KTS Bùi Thị Kim Dung
Nguồn: internet