Địa chỉ:
21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội
NỘI DUNG CHÍNH CỦA QUY HOẠCH TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI VÙNG
Với mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại; chính trị xã hội ổn định, đồng thuận dân chủ, kỷ cương đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng lên rõ rệt; độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ được giữ vững; vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế tiếp tục được nâng lên; tạo tiền đề vững chắc để phát triển cao hơn trong giai đoạn sau.Trải qua thực tiễn quá trình phát triển và đổi mới, chúng ta có thể thấy rõ được tầm quan trọng của quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội( KTXH) trong kế hoạch hóa nền kinh tế quốc dân, hướng tới sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thì quy hoạch tổng thể phát triển KTXH là công việc phải làm.
Hệ thống kế hoạch hóa trong nền kinh tế thị trường nếu phân chia theo góc độ nội dung, thì nó là một hệ thống có mối quan hệ chặt chẽ với nhau của các bộ phận cấu thành,bao gồm từ Chiến lược phát triển, Quy hoạch phát triển KTXH, Kế hoạch phát triển, Chươngtrình phát triển và Dự án phát triển. Quy trình công tác kế hoạch hóa của Việt Nam được bắt đầu từ xây dựng chiến lược đến quy hoạch phát triển rồi cụ thể hóa bằng các chương trình, dự án phát triểnKTXH. Quy hoạch phải căn cứ vào chiến lược, cụ thể hóa chiến lược, còn kếhoạch phải căn cứ vào quy hoạch và cụ thể hóa nội dung cũng như bước đi của quy hoạchphát triển kinh tế – xã hội.

Sơ đồ 1:Mối quan hệ của các khâu trong quy trình kế hoạch hóa phát triển KTXH
Theo nghị định số 92/2006/NĐ-CP về lập phê duyệt và quản lý quy hoạch tổng thể KTXH( được sửa đổi bổ sung bới nghị định số 04/2008/NĐ-CP). Quy hoạch tổng thể phát triển KTXH bao gồm:
a) Quy hoạch tổng thể phát triển các vùng kinh tế – xã hội, các lãnh thổ đặc biệt (vùng kinh tế trọng điểm; khu kinh tế, khu kinh tế quốc phòng, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ của cả nước; hành lang kinh tế, vành đai kinh tế); quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội cấp tỉnh.
b) Để làm cơ sở cho việc lập quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng, Ủy ban nhân dân cấp huyện chủ trì, phối hợp với các sở, ngành trong tỉnh, lập quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội cấp huyện.
c) Quy hoạch phát triển ngành, lĩnh vực và sản phẩm chủ yếu trên phạm vi cả nước (quy định tại khoản 14 Điều 1 Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 92/2006/NĐ-CP).
d) Đối với quy hoạch ngành, lĩnh vực, sản phẩm chủ yếu cấp tỉnh: căn cứ yêu cầu phát triển trong từng thời kỳ, quy hoạch ngành, lĩnh vực, sản phẩm chủ yếu do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định”.
Các vùng sau đây phải lập quy hoạch tổng thể phát triển KTXH
Trong đó Quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội vùng, lãnh thổ là luận chứng, lựa chọn phương án phát triển KTXH và tổ chức không gian các hoạt động KTXH hợp lý trên lãnh thổ nhất định trong một thời gian xác định.
Quy hoạch phát triển KTXH vùng, lãnh thổ bao gồm các quy hoạch thành phần chủ yếu sau:
Quy hoạch tổng thể phát triển KTXH chủ yếu tập trung phân tích các yếu tố nguồn lực, ảnh hưởng của nó đến sự phát triển nền kinh tế quốc dân, trên cơ sở đó dự báo tiềm năng phát triển và tập trung giải quyết các chiến lược phát triển. Một trong nhưng khâu quan trọng nhất của quy hoạch là luận chứng về tính tất yếu, hợp lý cho sự phát triển và tổ chức không gian KTXH dài hạn dựa trên sự bố trí hợp lý bề vững kết cấu hạ tầng vật chất – kỹ thuật phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, và môi trường sinh thái. Các nội dung chính của quy hoạch tổng thể phát triển KTXH được quy định tại Điều 15, 16 và 19 của nghị định số: 92/2006/NĐ-CP về lập phê duyệt và quản lý quy hoạch tổng thể KTXH. Nội dung chính được tóm tắt qua sơ đồ sau:

Sơ đồ 2: Nội dung của quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội vùng
Sau khi được phê duyệt, các văn bản quy hoạch tổng thể trở thành tài sản quý giá cho các nhà quản lý, nói cách khác Quy hoạch tổng thể phát triển KTXH là văn bản pháp lý và là một công cụ hữu hiệu của côngtác quản lý nhà nước. Bởi vì trong cơ chế thị trường, quy hoạch tổng thể là bộ khung cho các lực lượng thị trường phát triển. Quy hoạch tạo nên tính chủ động trong phát triển kinh tế, thúc đẩy tính sáng tạo của các cấp trong xây dựng kinh tế và xã hội. Quy hoạch đảm bảo sự phát triển theo đúng tốc độ được lựa chọn, đồng thời phát triển bền vững trên cả ba mặt kinh tế, xã hội, môi trường. Quy hoạch là biện pháp thu hút vốn đầu tư nước ngoài, quy hoạch tạo lòng tin và tâm lý ổn định cho người đầu tư.Hơn nữa Quy hoạch tổng thể phát triển KTXH là một văn bản khoa học, là kết quảnghiên cứu của nhiều nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Đó là tập hợp nhữngkiến thức được tích lũy trong quá trình hoạt động và phát triển của địa bàn trong nhiềunăm qua, kết hợp với việc vận dụng sáng tạo các lý thuyết về tự nhiên, kỹ thuật, quản lýkinh tế, xã hội vào hoàn cảnh cụ thể của địa bàn, đồng thời vận dụng các kiến thức khoahọc để dự báo cho tương lai.
Vì vậy, quy hoạch tổng thể là một hệ thống tương đối hoàn chỉnh các định hướngphát triển, các nội dung hoạt động, các giải pháp chủ yếu giúp cho các nhà lãnh đạo, cácnhà quản lý và những người trực tiếp sản xuất kinh doanh thấy rõ những việc làm, nhữnghướng cần phát triển.
Hiện nay theo thống kê Việt Nam có 6 quy hoạch phát triển các vùng KTXH, 4 quy hoạch vùng kinh tế trọng điểm, 2 quy hoạch phát triển hành lang kinh tế, 15 quy hoạch phát triển khu kinh tế ven biển, hơn 200 quy hoạch phát triển khu công nghiệp, 4 quy hoạch phát triển khu nông nghiệp công nghệ cao, 30 quy hoạch phát triển khu kinh tế cửa khẩu…. Công tác quy hoạch tổng thể KTXH đạt được những thành tựu bước đầu đóng góp nhất định đối với sự nghiệp phát triển của nước ta. Trên phạm vicả nước, nhờ công tác quy hoạch đã hình thành hàng chục vùng trồng cây chuyên mônhóa, hàng chục khu công nghiệp tập trung, hàng chục điểm đô thị mới, rất nhiều cảngbiển, tuyến đường có tốc độ cao, nhiều công trình thủy điện… và các nhà quy hoạch tổng thể KTXH đang từng bước có thêm kinh nghiệm.
Tuy nhiên, trước đòi hỏi của cuộc sống đầy sinh động và biến đổi không ngừng, công tác quy hoạch phát triển tỏ racòn nhiều hạn chế. Thực tế cho thấy, nội dung và phương pháp quy hoạch tổng thể pháttriển KTXH theo những tài liệu hướng dẫn đã công bố của các ngành chức năng đã bộc lộ một số điểm không thật thích hợp và bất cập so với yêu cầu phát triển của đấtnước trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Các chỉ tiêu hiện vật trong các quy hoạch tổng thể phát triển KTXH còn hơi nhiều và quá cụ thể, cứng nhắc. Vấn đề lượng hóa trong xử lý tổng hợp quy hoạch tổng thể chưa rõ ràng, khi nghiên cứu về cơ cấu kinh tế chưa đề cập nghiên cứu được các sản phẩm chủ lực…Hơn nữa các giải pháp trong công tác quy hoạch còn chung chung chưa cụ thể. Có sư chồng chéo trong quy hoạch điển hình là quy hoạch tổng thể và quy hoạch ngành và lĩnh vực, công tác đào tạo quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH còn ít …Từ những hạn chế bộc lộ trên cần có những giải pháp đổi mới tư duy và nội dung cho phù hợp với tình hình mới, không nên lập quy hoạch tràn lan không hiệu quả, thiếu bền vững và khó khả thi. Tăng cường công tác đào tạo các nhà quy hoạch để quy hoạch có chất lượng, phù hợp yêu cầu của phát triển đất nước.
Tác giả: KTS.Đặng Thu Thủy