Địa chỉ:
21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội
Hiện nay, đối với các quốc gia phát triển, việc tiết kiệm năng lượng nói chung và tiết kiệm điện nói riêng là quốc sách. Mọi quốc gia đều đang hướng tới 3 mục tiêu khi hoạch định chiến lược về năng lượng:
Một là bảo đảm an ninh năng lượng.
Hai là nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường năng lượng.
Ba là chính sách năng lượng mới với các yêu cầu xanh, sạch, bảo vệ môi trường, phù hợp với xu hướng hội nhập toàn cầu.
Trong bối cảnh Việt Nam đang thiếu năng lượng, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng là yếu tố quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu an ninh năng lượng quốc gia, phục vụ quá trình phát triển kinh tế – xã hội một cách bền vững. Nguồn năng lượng xanh đang được chú ý phát triển hiện nay là năng lượng từ gió và năng lượng mặt trời. Tuy nhiên, năng lượng gió không được ổn định do chịu nhiều tác động của môi trường.
Năng lượng mặt trời có thể đáp ứng nhu cầu ở mọi nơi một cách rất cơ động. Với ưu điểm là có sẵn trong thiên nhiên, không gây ô nhiễm, không bị cạn kiệt, năng lượng này là giải pháp nhằm tiết kiệm năng lượng (TKNL) và thay thế các nguồn năng lượng không thể tái tạo.
Theo nghiên cứu trong phạm vi các tòa nhà, chỉ số tiêu thụ điện tính trên m2 sàn của Việt Nam cao hơn 30-50% so với công trình cùng loại ở các nước châu Á có áp dụng các biện pháp TKNL.
Việc TKNL đối với quốc gia: giảm nhập khẩu năng lượng, tiết kiệm nguồn tài nguyên quốc gia. Đối với toàn cầu: Giảm phát thải khí nhà kính, duy trì và ổn định môi trường bền vững. Có thể thấy, chính sách sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả và khuôn khổ pháp lý đã được hình thành tại Việt Nam.
Hiện tại những biện pháp tích cực về quản lý năng lượng, những quy chuẩn kỹ thuật, định mức tiêu thụ năng lượng được áp dụng trong các doanh trại quân đội. Trong tình hình đất nước còn nhiều khó khăn, ngân sách dành cho quốc phòng còn hạn hẹp. Cùng với quốc gia việc áp dụng các biện pháp TKNL trong các doanh trại quân đội rất cần được lưu tâm. Qua thực tế trong các doanh trại quân đội hiện nay có thể áp dụng một số giải pháp TKNL sau:
– Bố trí Quy hoạch tổng mặt bằng và từng hạng mục công trình phù hợp sao cho luôn tận dụng được tối đa ánh sáng tự nhiên, tận dụng được luồng gió mát về mùa hè và ấm áp về mùa đông.
– Bố trí các trang thiết bị điện: đèn, quạt… một cách hợp lý tránh lãng phí, tuân theo các tiêu chuẩn quy định tại Nghị định số 65/2009/NĐ-CP ngày 31/7/2009 của Chính phủ quy định về tiêu chuẩn vật chất hậu cần đối với quân nhân tại ngũ.
– Thiết lập mạng lưới điện an toàn trong toàn đơn vị, đoạn dây nào quá tải, cũ nát dò điện, các mối nối, tiếp xúc cầu dao, cầu dao xấu phát nóng gây tổn thất điện nhanh chóng được thay thế và sửa chữa.
+ Thay các bóng đèn tròn sợi đốt (nếu có) bằng đèn compact hoặc đèn ống huỳnh quang để tiết kiệm điện.
+ Thay bóng đèn ống neon thế hệ cũ 40W, 20W bằng bóng đèn ống neon thế hệ mới 36W, 18W và thay chấn lưu sắt từ bằng chấn lưu điện tử để tiết kiệm điện (khi thay một chấn lưu sắt từ bằng chấn lưu điện tử của đèn 40W, ta tiết kiệm được mỗi giờ 4Wh và cho lưới điện 12,9Wh do không phải chuyên chở điện phản kháng).
+ Lắp máng, chảo chụp ở các đèn còn thiếu để tăng độ phản chiếu ánh sáng và điều chỉnh lắp đèn ở độ cao thích hợp để có độ phản chiếu ánh sáng cao. Thực hiện mỗi đèn một công tắc đóng, mở.

+Thực hiện hai chế độ ánh sáng trong phòng: ánh sáng đi lại sinh hoạt và ánh sáng làm việc. Dùng đèn ống neon treo trên tường đủ ánh sáng đi lại cho sinh hoạt và đèn bàn compact cho mỗi bàn làm việc của cán bộ (chỉ bật khi làm việc) Bố trí chiếu sáng này sẽ tiết kiệm được nhiều điện năng.
Xây dựng nội quy sử dụng điện, các cán bộ, chiến sỹ trong đơn vị phải có ý thức, nhiệm vụ và trách nhiệm tiết kiệm điện, đảm bảo cho việc tiết kiệm điện vào nền nếp, ổn định và lâu dài. Đi kèm theo là chế độ kiểm tra thường xuyên, chế độ thưởng phạt và động viên thi đua trong việc tiết kiệm điện.
3.1. Ứng dụng năng lượng mặt trời (NLMT)
Hiện những sản phẩm ứng dụng NLMT được sử dụng nhiều đó là bình đun nước nóng, đèn chiếu sáng, pin NLMT…
a. Tấm NLMT là sản phẩm an toàn, thân thiện với môi trường, cung cấp nguồn nước nóng khá dồi dào; không có tiếng ồn; độ bền cao; chi phí bảo trì thấp; không lo bị điện giật hay bỏng nước sôi bất ngờ.
Ứng dụng NLMT đã và đang được lắp đặt tại một số hạng mục công trình trong doanh trại quân đội và đem lại hiệu quả cao khi sử dụng:
Lắp đặt trên mái nhà ăn, nhằm cung cấp một phần nguồn nước nóng cho khu vực bếp nồi hơi, nước nóng cho khu vực rủa bát và khu tắm của kíp trực nuôi quân.
Lắp đặt trên mái nhà ở chiến sỹ, cung cấp một phần nước nóng cho nhà vệ sinh khép kín (khu vực tắm).

Tấm NLMT được thiết kế lắp đặt trên mái của nhà ăn chiến sỹ do Viện Thiết kế/BQP nghiên cứu thiết kế.

Hệ thống bình nước nóng NLMT được thiết kế lắp đặt trên mái nhà ở chiến sỹ (Lữ đoàn 170 Hải Quân và Bộ tư lệnh vùng 1 Hải Quân)
b. Pin NLMT (hay pin quang điện, tế bào quang điện), là phần tử bán dẫnquang có chứa trên bề mặt một số lượng lớn các linh kiện cảm biến ánh sáng là các dạng diod p-n, dùng biến đổi năng lượng ánh sáng thành năng lượng điện. Sự chuyển đổi này gọi là hiệu ứng quang điện.
Pin NLMT được thiết kế như những modul thành phần, được ghép lại với nhau tạo thành các tấm năng lượng mặt trời có diện tích lớn, thường được đặt trên nóc các tòa nhà nơi chúng có thể có thể đó ánh sáng nhiều nhất, và kết nối với bộ chuyển đổi của mạng lưới điện. Các tấm pin Mặt Trời lớn ngày nay được lắp thêm bộ phận tự động điều khiển để có thể xoay theo hướng ánh sáng, giống như cây xanh hướng về ánh sáng Mặt Trời.
Pin NLMT có nhiều ứng dụng trong thực tế. Do giá thành còn đắt, chúng đặc biệt thích hợp cho các vùng mà điện lưới khó vươn tới. Rất thích hợp lắp đặt tại các doanh trại quân đội đóng quân tại vùng núi cao, ngoài đảo xa…


Pin NLMT cung cấp điện sinh hoạt và chiếu sáng công cộng (Tại Đảo Sơn Trà Thừa Thiên Huế)
3.2. Nồi hơi
Qua khảo sát và đánh giá tại một số doanh trại quân đội, việc thiết kế đặt vị trí nồi hơi gần khu vực nhà vệ sinh và nhà phơi, nhằm cung cấp một phần nước nóng cho khu vực tắm của chiến sỹ và lượng hơi nóng còn dư được tận dụng cung cấp cho khu vực sấy quần áo khoảng 6-8m2 (được thiết kế hợp khối với nhà phơi quần áo của chiến sỹ). Thông qua hệ thống ống dẫn, van điều tiết và quạt hút, có thể sấy được 200 bộ quần áo trong cùng một lúc, thời gian sấy khô quần áo trong vòng 2 giờ. Đây là phương pháp sấy khô quần áo phục vụ bộ đội rất hiệu quả, đã mang lại hiệu quả kép vừa tiện dụng vừa tiết kiệm nhiên liệu tối đa.


Phương án thiết kế nhà vệ sinh và nhà phơi, sấy: sử dụng chung nguồn cấp nhiệt cho việc tắm nước nóng và sấy quần áo. Do Viện Thiết kế/BQP nghiên cứu thiết kế.
Lượng hơi nóng dư thừa sau khi nấu ăn của bếp hơi được tận dụng cung cấp cho khu vực nhà sấy quần áo (có vị trí đặt gần khu vực nhà ăn để giảm tối đa khoảng cách đặt ống cấp nhiệt, nhằm giảm chi phí lắp đặt và giảm lượng nhiệt năng bị thất thoát trên đường ống).


Phòng sấy tận dụng hơi nóng từ hệ thống bếp lò hơi cơ khí (Tiểu đoàn xe tăng 3 – Đoàn xe tăng 201/BC TTG)
Tận dụng nguồn năng lượng thiên nhiên như nắng, gió trong việc làm khô quần áo của cán bộ, chiến sỹ trong doanh trại quân đội là giải pháp truyền thống, nhưng để không bị tác động của thời tiết (mưa, gió) khi chiến sỹ đang huấn luyện trên thao trường, lại tiện sử dụng và có mỹ quan thì cần nghiên cứu một khu vực hài hòa trong tổng thể doanh trại, thuận tiện trong quá trình sử dụng.
Việc thiết kế hệ thống nhà phơi (có kích thước 8,4mx8,4m, chiều cao nhà 2,3m) sử dụng hệ cột và kèo thép, bên trong có bố trí giá để giầy và lắp đặt các ống thép để phơi quần áo. Mái và vách được lợp và thưng bằng vật liệu tấm lấy sáng là giải pháp hiệu quả trong việc tận dụng năng lượng thiên nhiên phục vụ cho sinh hoạt của bộ đội.

Mô hình nhà phơi do Viện Thiết kế/BQP nghiên cứu thiết kế.

Lắp dựng thử nhà Phơi tại một doanh trại dBB thuộc BTLTĐ Hà Nội
Vấn đề sử dụng nguồn năng lượng xanh sẽ là xu thế tất yếu trong tương lai cho Xã hội nói chung và quân đội nói riêng. Trên đây là một số giải pháp tiết kiệm năng lượng sử dụng phù hợp trong doanh trại quân đội nhằm góp phần xây dựng quân đội chính quy, từng bước hiện đại, đồng thời góp phần trong việc thực hiện mục tiêu an ninh năng lượng quốc gia và sự phát triển kinh tế – xã hội một cách bền vững. Tùy vào tình hình thực tế từng đơn vị, có thể nghiên cứu thực hiện một hay đồng thời nhiều giải pháp TKNL cho phù hợp với điều kiện của đơn vị mình.
KTS. Vương Huyền Nga
Tài liệu tham khảo