KIẾN TRÚC SƯ VÀ VÒNG ĐỜI CARBON TRONG CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG - DCCD

29


10-2021

KIẾN TRÚC SƯ VÀ VÒNG ĐỜI CARBON TRONG CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG

360 DCCD

Carbon, theo lý thuyết và thực tiễn, lag một nguyên tố trong bảng tuần hoàn hóa học, tồn tại nhiều trong các thành phần vật chất tự nhiên. Trong rất nhiều các nghiên cứ cũng như bài viết trước đây, Carbon đã và đang trở thành những chủ đề nhận được nhiều sự quan tâm của giới chuyên môn cũng như toàn xã hội. Đó là những chủ đề và cả những khái niệm mới mẻ như: hiệu ứng nhà kính, carbon dioxide, nhiên liệu hóa thạch, hấp thụ carbon và một số thuật ngữ chuyên môn khác. Tại sao carbon lại quan trọng đến vậy? Và tại sao chúng ta, những kiến ​​trúc sư, sinh viên kiến ​​trúc hoặc những người đam mê kiến ​​trúc, phải quan tâm đến một thứ tưởng như vô hình này?

Cơ sở Nghiên cứu & Thể hiện Năng lượng Sinh học, UBC / McFarland Marceau Architects Ltd.

Ngược dòng thời gian, về với những tiết hóa học và bảng tuần hoàn thời phổ thông, chúng ta đã biết, Carbon là một nguyên tố hóa học có khả năng kết hợp với những nguyên tố khác để tạo thành phân tử. Khi một nguyên tử carbon liên kết với hai oxy, nó tạo thành carbon dioxide (CO2). Carbon dioxide là một chất khí không màu và không mùi, bản thân nó không xấu. Nó chỉ trở nên có hại khi sự cân bằng của các chất hóa học trong không khí bị giảm và lượng CO2 thải ra vượt quá tỷ lệ cho phép. Thông qua quá trình quang hợp, thực vật hấp thụ lượng CO2 này, giữ lại carbon và giải phóng oxy (O2). Ngược lại, động vật hít vào khí ôxy và thải ra khí cacbonic. Khoảng 18% cơ thể chúng ta và 50% thực vật được cấu tạo từ cacbon, nguyên tố hóa học phong phú thứ tư.

Giảm phát thải từ lĩnh vực xây dựng là rất quan trọng để đối phó với biến đổi khí hậu. First Nations Longhouse được đánh giá là một phần của nghiên cứu thử nghiệm Carbon Embodied của Đại học British Columbia.

Trải qua hàng nghìn năm, động thực vật sinh ra rồi chết đi, xác của chúng được chôn vùi trong lòng đất một cách tự nhiên. Dưới lòng đất, dưới tác dụng của áp suất và nhiệt, biến chúng thành nhiên liệu hóa thạch; cuối cùng, chúng trở thành nguồn năng lượng quý giá, cung cấp cho nhu cầu ngày càng lớn của con người. Dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và than đá là những ví dụ về các loại nhiên liệu hóa thạch. Chúng rất giàu carbon và việc đốt cháy chúng sẽ thải ra lượng carbon vào không khí.

Carbon cũng có trong khí quyển một cách tự nhiên. Nó đặc biệt phổ biến ở dạng carbon dioxide đã nói ở trên, mà còn ở dạng carbon monoxide, Methane (CH4) và Chlorofluorocarbons (CFC). Những khí này rất quan trọng cho sự tồn tại của sự sống, vì chúng hấp thụ một phần nhiệt lượng từ mặt trời trên bề mặt trái đất. “Hiệu ứng nhà kính” này là thứ duy trì nhiệt độ thích hợp để duy trì sự sống trên Trái đất.

Chu kỳ carbon.

Với tốc độ công nghiệp hóa diễn ra nhanh chóng trong mấy trăm năm qua, con người đã khám phá và sử dụng nhiên liệu hóa thạch một cách ồ ạt, thải vào khí quyển một lượng lớn carbon mà trước đây được lưu trữ dưới lòng đất hoặc trong thực vật. Vì vậy hiện nay, có sự mất cân bằng lớn giữa những gì được giải phóng vào khí quyển và những gì được hấp thụ trở lại. Hậu quả chính của việc này là sự tích tụ carbon, khiến khí quyển hấp thụ nhiều nhiệt hơn, góp phần làm tăng nhiệt độ của trái đất và hậu quả đáng lo ngại là biến đổi khí hậu.

Những vấn đề này có liên quan gì tới chúng ta? Những kiến ​​trúc sư làm việc trong ngành xây dựng – một trong những lĩnh vực phát thải khí nhà kính nhiều nhất. Các tòa nhà tạo ra gần 40% lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính hàng năm trên toàn cầu, 11% trong quá trình thi công và 28% trong các hoạt động xây dựng. Tốc độ đô thị hóa được dự báo sẽ tăng trưởng rất nhanh trong những thập kỷ tới để đáp ứng cho dân số đô thị ngày càng tăng, vì vậy việc giảm phát thải từ lĩnh vực xây dựng là vô cùng quan trọng để giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.

Dự án Tái trồng rừng tăng trưởng lần thứ 2 sau khi thu hoạch ở bờ biển trung tâm British Columbia Canada.

Mỗi sản phẩm hoặc vật liệu dù nhiều hay ít đều có “dấu ấn” carbon. Gỗ là một ví dụ điển hình: trong quá trình cây phát triển, một lượng carbon đáng kể được lưu trữ trong cây, điều này tạo ra “tín chỉ carbon”. Sau khi được cắt, xử lý, vận chuyển và lắp đặt, một lượng carbon đó được thải vào khí quyển, dù có thể ít hơn lượng mà cây tiêu thụ trong suốt vòng đời. Để đánh giá tác động môi trường trong mỗi thiết kế, chúng ta cần tồn tại khái niệm carbon trong vật liệu. Đó là vấn đề phát thải khí nhà kính liên quan đến việc chế tạo, bảo trì và phá hủy một cấu trúc và thường được định lượng bằng kilogam carbon dioxide tương đương (kg CO2 eq).

Đánh giá Vòng đời (LCA) là phương pháp được chấp nhận nhiều nhất để đo tác động môi trường của sản phẩm trong suốt thời gian sử dụng, bao gồm cả quá trình hoạt động của nó, cho phép người dùng tính toán các tác động môi trường do sản xuất và vận chuyển vật liệu xây dựng, quá trình xây dựng của chúng và các hoạt động liên quan đến việc sử dụng, bảo trì, cải tạo, phá dỡ và cuối cùng là rác thải. Hiện tượng tang nhiệt toàn cầu là một trong những hạng mục quan trọng nhất trong LCA, cũng khái toán các khoản chi phí môi trường trong suốt thời gian sử dụng sản phẩm, chẳng hạn như tạo khói, ô nhiễm nước và phát sinh chất thải.

Sơ đồ quy trình minh họa các giai đoạn trong vòng đời của tòa nhà và hơn thế nữa. Hình ảnh qua Thí điểm Carbon nhúng của UBC: Nghiên cứu toàn bộ quy trình đánh giá vòng đời của tòa nhà tại Đại học British Columbia

LCA có thể được áp dụng cho mọi sản phẩm, bao gồm toàn bộ tòa nhà hoặc các phần riêng lẻ. Khi toàn bộ dự án xây dựng được quan tâm một cách tổng thể trong một phân tích LCA – trái ngược với LCA chỉ áp dụng cho các bộ phận riêng lẻ của tòa nhà – thì nó có thể được gọi là Đánh giá Vòng đời Toàn bộ Tòa nhà (WBLCA). Điều này cho phép các nhóm dự án và các bên liên quan hiểu rõ và đầy đủ hơn về tác động của tòa nhà đến môi trường, cũng như các thành phần cấu tạo. Đánh giá lượng carbon thải ra của toàn bộ công trình đòi hỏi phải nắm được toàn bộ các thông số phát thải carbon của từng vật liệu thành phần, cũng như quá trình tham gia vận hành trong suốt vòng đời của nó.

Mỗi tòa nhà đều có những đặc điểm riêng về vật liệu, vị trí…Để so sánh hiệu quả giữa các công trình, cần có thông tin đầy đủ làm tài liệu tham khảo, sử dụng cùng tiêu chí và thông số. Và phục vụ cho việc thiết kế các tòa nhà bền vững trong tương lai một cách hiệu quả nhất, điều quan trọng cần có đầy đủ thông tin về tòa nhà đã được xây dựng làm tài liệu tham khảo. Muốn xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin, các đánh giá carbon đã được xây dựng cần phải được tiến hành nhất quán, cùng quy chuẩn đối chiếu.

Kết quả đánh giá với phân tích theo yếu tố xây dựng. Hình ảnh qua Thí điểm Carbon  của mẫu UBC: Nghiên cứu toàn bộ quy trình đánh giá vòng đời của tòa nhà tại Đại học British Columbia

Để tiến hành LCA, người tiến hành trước tiên phải có quyền tiếp cận và nghiên cứu các chủng loại hay danh mục Nguyên vật liệu (BoM) đóng vai trò quan trọng thiết yếu vào sự khác biệt trong kết quả. Trước khi tiến hành phân tích, mục đích và phạm vi đánh giá phải được xác định. Những nhân tố ban đầu này tạo tiền đề cho thành công của quá trình đánh giá, phác thảo các thông số được xác định rõ ràng, bao gồm mục tiêu LCA, phạm vi, thời gian và nguồn dữ liệu.

Orchard Commons tại UBC là một trong những tòa nhà được đánh giá bởi nhóm nghiên cứu carbon hiện thân. 

Để đánh giá đầy đủ trong WBLCA, người ta thường sử dụng những thông tin cụ thể (vật liệu, kích thước, hình học, v.v.) được lấy từ bản vẽ thiết kế hoàn công. Các yếu tố đánh giá là các yếu tố chính của tòa nhà, như nền móng (bao gồm cả cốt thép), kết cấu sàn, dầm và cột, kết cấu mái và kết cấu bao che. Qua đó, có thể xác định các yếu tố lớn nhất gây nên tác động tăng nhiệt của toàn cầu [Kg CO2 eq / m²], tỷ lệ phần trăm tham gia vào tổng lượng khí thải tòa nhà đang ở giai đoạn nào trong vòng đời của nó. Quan trọng là thông tin phải được cập nhật nhất quán, cụ thể để cho kết quả chính xác.

Orchard Commons UBC

Nếu phân tích này được thực hiện từ giai đoạn thiết kế, thì việc lựa chọn các phương án, giải pháp áp dụng để giảm thiểu tác động lên môi trường sẽ được tính toán, cân nhắc một cách hiệu quả nhất. Tính toán các tác động môi trường của một sản phẩm hoặc dự án tiềm năng giúp lựa chọn phương án tốt nhất cho môi trường, giảm tỷ lệ phát thải gây nên các hiệu ứng tăng nhiệt. Điều này mang ý nghĩa to lớn và vô cùng quan trọng trong việc chung tay bảo vệ môi trường, chống lại sự biến đổi khí hậu toàn cầu.

Chính vì vậy, việc đưa những đánh giá, nghiên cứu để xác định các điểm số Công trình xanh ngày càng được quan tâm, có tầm ảnh hưởng lớn thậm chí quyết định trong việc lựa chọn phương án triển khai. Do đó, các Kiến trúc sư, ngay từ khâu lên ý tưởng cho các concept dự án của mình, hoàn toàn có thể áp dụng các kiến thức, kinh nghiệm và bài học vào trong từng thiết kế. Chính điều đó là tiền đề cho những công trình xanh sử dụng hiệu quả năng lượng và giảm thiểu tối đa tác hại môi trường, góp phần xây dựng một hành tinh van minh và tiến bộ.

Bạn sẽ làm gì để theo kịp xu hướng đó? Hãy cùng suy nghĩ, và hành động từ ngay hôm nay, từ chính những dự án bạn đang thực hiện, để cùng góp phần xây dựng Hành tinh xanh với những Công trình xanh.

Bài viết: NCS. KTS. Bùi Thị Kim Dung

Theo ArchDaily


Array

Tin tức liên quan


Tag


Contact us

Liên hệ với chúng tôi

[contact-form-7 404 "Not Found"]

TRỤ SỞ CHÍNH

Địa chỉ:

21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội

TRỤ SỞ MIỀN TRUNG

Địa chỉ:

51 Hoàng Kế Viêm, Bắc Mỹ Phú, Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng

TRỤ SỞ MIỀN NAM

Địa chỉ:

Số 273 Nguyễn Trọng Tuyển - Quận Phú Nhuận - Tp Hồ Chí Minh