Địa chỉ:
21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội
Ghi chép từ chuyến khảo sát tuyến đường biên giới bảo vệ chủ quyền – địa bàn xã Đắk Plô, tỉnh Quảng Ngãi
Xe rời trung tâm xã từ sáng sớm, khi sương còn giăng kín các triền núi. Đến km cuối cùng còn có thể đi bằng ô tô, đoàn khảo sát chúng tôi phải chuyển sang đi bộ, len lỏi qua những đoạn dốc đất đỏ trơn trượt sau cơn mưa rừng đêm trước. Đắk Plô, một địa bàn biên giới thuộc tỉnh Kon Tum trước đây, nay là tỉnh Quảng Ngãi, hiện ra không phải bằng một con đường, mà bằng một vệt mòn xuyên qua rừng già, nơi từng mét đất đều in dấu chân của những người lính biên phòng và bà con dân bản đã bao đời gắn bó, gìn giữ.

Đại ngàn biên giới nhìn từ điểm cao – nơi tuyến đường khảo sát sẽ đi qua.
Nhiệm vụ chính trị giữa núi rừng biên cương
Không đơn thuần là một công trình giao thông, tuyến đường được khảo sát lần này mang ý nghĩa của một nhiệm vụ chính trị, quốc phòng quan trọng: củng cố thế trận quốc phòng toàn dân, bảo đảm cho lực lượng vũ trang cơ động nhanh, giữ vững chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong mọi tình huống. Với tinh thần đó, đoàn khảo sát luôn có sự đồng hành, chỉ đạo sát sao của chỉ huy các cấp thuộc Quân khu, cùng sự phối hợp chặt chẽ của các đồn biên phòng và chính quyền địa phương trên từng chặng đường.

Hội nghị triển khai nhiệm vụ khảo sát, quán triệt yêu cầu bảo đảm quốc phòng – an ninh tuyến biên giới.
Những cây số không có trên bản đồ số
Với người làm công tác khảo sát tuyến, thói quen đầu tiên là mở bản đồ vệ tinh, định vị GPS, dựng bình đồ sơ bộ trước khi ra hiện trường. Nhưng ở địa bàn biên giới, phần lớn những công cụ ấy trở nên vô dụng. Sóng vệ tinh chập chờn theo từng đám mây, có những đoạn tín hiệu bị cắt hoàn toàn bởi tán rừng nguyên sinh dày đặc. Có những vị trí trên bản đồ thể hiện là “đường mòn”, nhưng khi đến nơi, đó chỉ còn là dấu vết cũ, đã bị cây rừng và đất đá vùi lấp sau mùa mưa.
Đoàn khảo sát vì vậy phải làm việc theo cách gần như thủ công: đo đạc bằng máy GPS hai tần số, xác định cao độ, tọa độ tại từng điểm gãy địa hình, dò dẫm qua từng vách đá trơn trượt, từng bụi rậm chằng chịt dây leo. Có những đoạn phải bám vào rễ cây, dò từng bước chân trên đá tai mèo để giữ thăng bằng; có ngày cả đoàn chỉ đo được vài trăm mét tuyến vì địa hình dốc đứng, phải dừng lại phát quang trước khi dựng được máy đo.

Xác định tọa độ điểm khảo sát bằng thiết bị định vị vệ tinh giữa rừng già.

Vượt qua những vách đá trơn trượt để tiếp cận vị trí đo đạc.

Cán bộ khảo sát ghi nhận số liệu địa hình tại một điểm gãy dốc trên tuyến.

Len lỏi qua lau lách cao quá đầu người để đo đạc từng đoạn tuyến.

Đoàn công tác vượt dốc đứng, bám rễ cây để tiếp cận thực địa.
Khó khăn không chỉ đến từ địa hình
Cái khó của một tuyến đường biên giới không chỉ nằm ở độ dốc hay đất đá. Đây là địa bàn rộng, dân cư thưa thớt, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống rải rác theo các cụm bản nhỏ dọc biên giới. Mùa mưa kéo dài khiến việc vận chuyển vật tư, thiết bị khảo sát trở thành một bài toán nan giải, có những chuyến hàng phải cõng bộ nhiều giờ đồng hồ vì xe không thể vào được.
Thời tiết vùng biên cũng khắc nghiệt, thất thường: sáng sương mù dày đặc cản trở tầm quan sát, trưa nắng gắt, chiều lại mưa rừng bất chợt. Với công tác khảo sát vốn đòi hỏi độ chính xác cao, thời tiết thất thường khiến kế hoạch làm việc liên tục phải điều chỉnh. Chưa kể, đây là khu vực biên giới nhạy cảm về quốc phòng, an ninh, nơi mọi hoạt động đo đạc, khảo sát đều phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi triển khai.
Điểm tựa từ Quân khu và các đồn biên phòng
Ngay từ những ngày đầu lên kế hoạch, đoàn đã nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao từ Chỉ huy Quân khu, cùng sự hỗ trợ tích cực của các đồn biên phòng phụ trách địa bàn, từ việc cung cấp thông tin hiện trạng địa hình, tình hình an ninh khu vực, đến bố trí cán bộ, chiến sĩ dẫn đường, hỗ trợ vận chuyển thiết bị qua những đoạn đường hiểm trở nhất… Không chỉ dừng lại ở hỗ trợ hậu cần, cán bộ, chiến sĩ biên phòng còn là người nắm rõ nhất từng con suối, từng vách núi, từng thay đổi nhỏ của địa hình sau mỗi mùa mưa lũ, đây là những thông tin thực địa quý giá mà không bản đồ nào có thể ghi lại đầy đủ. Sự phối hợp chặt chẽ, hiệp đồng giữa các lực lượng ấy không chỉ giúp công việc chuyên môn thuận lợi hơn, mà còn thể hiện sinh động tinh thần đoàn kết quân dân, ý chí quyết tâm giữ vững từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.

Đoàn công tác tại cột mốc chủ quyền quốc gia trong hành trình khảo sát tuyến biên giới.
Nghĩa tình quân dân giữa đại ngàn
Có những buổi tối, sau một ngày đo đạc mệt nhoài, đoàn khảo sát trở về điểm dừng chân là một mái nhà sàn nhỏ của bà con trong bản. Không cần dặn trước, không cần hỏi han nhiều, gia chủ đã lặng lẽ nhóm sẵn bếp lửa, nấu thêm nồi cơm, đôi khi chỉ là bát canh rau rừng, con cá suối nướng, nhưng ấm áp lạ thường giữa cái lạnh se sắt của núi rừng biên giới. Có cụ già trong bản, dù không rành tiếng phổ thông, vẫn cố gắng ra hiệu chỉ đường, cảnh báo những đoạn dốc trơn, những khe suối nước xiết mà chỉ người bản địa mới tường tận. Sự chân chất, hiếu khách ấy khiến những người đi công tác xa nhà cảm thấy như đang được che chở bởi chính mảnh đất quê hương mình.
Với cán bộ, chiến sĩ biên phòng, tình cảm dành cho đoàn khảo sát không dừng lại cùng trách nhiệm công tác. Có chiến sĩ trẻ, dù đôi chân đã rớm máu vì vắt cắn, vẫn nhường đôi ủng còn tốt của mình cho người trong đoàn để tiếp tục lội qua đoạn suối ngập; có anh em thức trắng đêm canh lửa trại, giữ an toàn cho cả đoàn giữa rừng sâu không một bóng nhà dân; những bữa cơm dã chiến sẻ chia từng miếng lương khô, từng ngụm nước còn lại trong bi-đông, những câu chuyện kể bên bếp lửa về những chuyến tuần tra gian khổ đã qua.. tất cả điều đó dần trở thành sợi dây gắn kết, để rồi khi chia tay, không ai giấu được sự bịn rịn, lưu luyến.
Chính từ những điều giản dị ấy, người làm công tác khảo sát mới thấm thía hết ý nghĩa của hai chữ “quân dân” nơi biên giới, không phải là khẩu hiệu, mà là những hành động cụ thể, âm thầm, được vun đắp qua từng ngày, từng bữa cơm, từng bước chân cùng nhau vượt dốc. Đó là nguồn động lực lớn lao, tiếp thêm sức mạnh để đoàn hoàn thành nhiệm vụ, và cũng là hành trang tinh thần quý giá mà mỗi thành viên trong đoàn mang theo suốt chặng đường công tác sau này.
Con đường của niềm tin và ý chí giữ đất biên cương
Với một tuyến đường biên giới, giá trị của nó không chỉ đo bằng chiều dài hay cấp kỹ thuật. Mỗi km đường mở ra nơi đây đồng nghĩa với việc rút ngắn khoảng cách giữa các bản làng với trung tâm xã, giữa đời sống của bà con với sự quản lý, bảo vệ vững chắc của Đảng, Nhà nước đối với từng tấc đất biên cương. Đó là con đường phục vụ công tác tuần tra, kiểm soát biên giới, phục vụ cơ động lực lượng khi cần thiết, đồng thời mang lại cơ hội đi lại, giao thương thuận lợi hơn cho người dân vùng biên vốn còn nhiều khó khăn.
Rời địa bàn Đắk Plô sau những ngày khảo sát, điều đọng lại với đoàn công tác không chỉ là tập số liệu đo đạc, mà còn là hình ảnh những người lính biên phòng lặng lẽ bám bản, bám đường, ngày ngày gìn giữ từng đường biên, cột mốc. Con đường sẽ dần được hình thành trên thực địa, nhưng tinh thần trách nhiệm, ý chí quyết tâm và sự gắn bó máu thịt giữa quân với dân nơi biên cương thì đã hiện diện từ rất lâu trước khi có bất cứ con đường nào, và sẽ còn tiếp tục tỏa sáng trên mỗi bước chân giữ đất, giữ làng./.
Bài viết: Trịnh Anh Dũng, TT GTTL1