Địa chỉ:
21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội
BẢO TÀNG TỈNH CAO BẰNG
‘Khi Kiến trúc được hòa quyện giữa Nghệ thuật tạo hình và Kỹ thuật công nghệ’
Kts Ngô Bá Tuấn Anh và nhóm thiết kế tại DCCD6.
Giải thưởng: Giải nhì (không có giải nhất, và là phương án được chọn để triển khai thiết kế, xây dựng) cuộc thi tuyển phương án kiến trúc công trình; 1/9 dự án tương lai tiêu biểu của Hội đồng Giải thưởng Ashui Awards 2019.
Chúng tôi đến Cao Bằng vào một ngày đầu hè với những cơn mưa nhỏ rả rích. Cảm giác mệt mỏi như tan biến khi nhìn ngắm ngoài cửa xe là những ngọn núi với mây trắng uốn lượn bao quanh, những thửa ruộng bậc thang và những dải nắng nhẹ vắt vẻo. Cao Bằng được thiên nhiên ban tặng nhiều cảnh vật có phần lạ lẫm và hùng vĩ. Từ thác Bản Giốc, đến núi Mắt Thần, rồi đến động Ngườm Ngao, rừng Trần Hưng Đạo, chúng tôi dành trọn hai ngày để đi, để tìm hiểu và trải nghiệm; để cùng nhau hiểu vì sao nơi đây là một trong những cái nôi của cách mạnh Việt Nam, nơi Bác Hồ đã chọn để xây dựng cứ địa thời kỳ đầu trở về Tổ Quốc.
Chính cảm xúc của hai ngày trải nghiệm đã như thổi vào tâm trí chúng tôi ý tưởng về một công trình Bảo tàng – nơi Kiến trúc là sự gặp gỡ, hòa quyện của Nghệ thuật tạo hình và Kỹ thuật công nghệ. Với ý tưởng tạo hình là tổ hợp bởi 5 khối chính – tượng trưng cho ngũ hành; các khối hình vông và chữ nhật đan xen, gọt giũa theo hình tháp ngược và vuốt nhọn ở đỉnh như những ngọn núi soi bóng xuống hồ nước cạn; các khối tròn hòa quyện vào nhau như những dải mây trắng quyện hòa vào hình ảnh ruộng bậc thang trong nắng sớm. Nó cũng gợi hình ảnh về Văn hóa – Truyền thống và Bản sắc là sức bật giúp Cao Bằng phát triển.

Quy hoạch hướng đến việc hợp khối tối đa, với chỉ 1 khối công trình lớn – Bảo tàng – và 1 khối dịch vụ (cafe, giải khát, ăn nhẹ và lưu niệm) giúp giảm mật độ xây dựng xuống dưới 25%. Địa hình dốc về phía tây được tận dụng làm bể nước cạn, giảm thiểu việc san nền và tận dụng tối đa ưu thế của địa hình.
Với ý tưởng bố trí 3 hướng tiếp cận mở, với 5 lối vào – ra; lối vào chính phía trước được ưu tiên tiếp cận cho người đi bộ vào bảo tàng và kết nối với trục lễ hội, thăm quan khu vực trưng bày ngoài trời; xe cơ giới được tiếp cận vào, ra một chiều ở các hướng tiếp cận từ hai hướng đông, tây.
Hồ nước cạn được tạo hình ‘vắt’ từ phía tây sang phía nam cách điệu thành chữ C, kết hợp trục Lễ hội là điểm nhấn ngoài nhà bằng đường dạo uốn cong cách điệu từ chữ B và lát đá tự nhiên có sẵn tại địa phương. Đây là nơi tổ chức các hoạt động vui chơi, văn hóa, ẩm thực xuyên suốt khu hoạt động phía đông; hai bên trục đường dạo bố trí đan xen vườn trưng bày ngoài trời, các gian hàng và các điểm dừng chân cho du khách.
Quảng trường và đài phun nước bố trí trước mặt công trình chính, với khoảng lùi sâu, rộng tạo thế tiếp cận sang trọng và mở ra lối vào ‘hang’ được chiếu sáng bằng ô thông tầng thú vị được lấy cảm hứng cách điệu từ núi Mắt Thần.
Cây xanh – sân vườn bao bọc quanh công trình chính, tạo nên một vỏ bọc xanh giúp giảm tiếng ồn và khói bụi. Sân vườn được thiết kế mô phòng đường đồng mức núi đồi, tạo cảm giác gần gũi tự nhiên Cao Bằng, xem kẽ là các ô trưng bày hiện vật ngoài trời; thiết kế đường dạo bên triền cỏ, kết hợp chỗ nghỉ chân với ghế đá, mái che được cách điệu từ cánh hoa Lê trắng – một loài hoa đặc sắc của Cao Bằng.
Biển tên công trình: được kết hợp giữa tạo hình kiến trúc với mỹ thuật và màu sắc thu hút tầm nhìn từ phía trung tâm Quảng trường khu hành chính và trung tâm Hội nghị.
Các chỉ tiêu Quy hoạch đạt được:
– Diện tích đất: 2,2ha
– Diện tích xây dựng: 4.910m2
– Tổng diện tích sàn: 12.686m2
+ Phần nổi: 10.256m2
+ Phần ngầm: 2.430m2
– Mật độ xây dựng: 22,32%
– Tầng cao: 3 tầng nổi (tối đa 18 – 21m cho khối chính)
– Tầng hầm: 1 tầng bán hầm
– Diện tích giao thông nội bộ, sân, đường dạo, quảng trường: 3.980m2
– Diện tích cây xanh, mặt nước: 10.990m2
– Diện tích bãi để xe ngoài trời: 1.600m2
– Diện tích trưng bày ngoài trời: 6720m2 (mục số 4, 5, 7, 9, 12).
Công trình được tạo nên với cấu trúc đa lớp vỏ, khối chính bằng bê tông đục lỗ, ốp gạch nung sẵn có tại địa phương hoặc sử dụng gạch inax sản xuất tại Việt Nam / đá granit, đá xẻ, và lắp hệ thống đèn led chiếu sáng tạo thành màn hình phản chiếu về đêm; khối tròn sử dụng lam bê tông mài nhẵn, sơn màu nâu nhạt. Bố cục hình khối công trình theo hướng “đón gió” nam, tận dụng tối đa ưu thế của tự nhiên để lấy ánh sáng và thông gió cho công trình tối đa. Bóng đổ của công trình về phía tây bắc, bắc, đông bắc được sử dụng làm chỗ nghỉ trên hồ nước và bãi đỗ xe ngoài trời, giúp cho việc tản nhiệt hiệu quả, và luôn có bóng mát.
Xây dựng trong thời đại mới, với vị trí là điểm nhấn trong không gian kiến trúc của Trung tâm hành chính – chính trị mới của tỉnh Cao Bằng. Chúng tôi muốn tạo nên “cầu nối” trong không gian, là trung tâm đoàn kết, gắn bó của đồng bào các dân tộc tỉnh nhà. Cùng nhau ôn lại lịch sử, cùng nhau hướng đến tương lai, thúc đẩy phát triển Du lịch Cao Bằng, góp phần xây dựng Cao Bằng phát triển bền vững…
Ngày nay, quan niệm về Bảo tàng đã ít nhiều có sự thay đổi, khi mà công nghệ hiện đại của nhiều lĩnh vực thông tin được cập nhật. Chung tôi muốn mang đến một mô hình bảo tàng mới – Bảo tàng của công nghệ hiện đại – Không chỉ trưng bày các hiện vật có sẵn, mà tự thân nó cũng là một vật thể trưng bày hiện hữu và truyền tải thông tin đến đại chúng thông qua màn hình Led siêu lớn ở khối chính bằng kính của công trình.
Công trình được tạo nên với cấu trúc đa lớp vỏ, khối chính bằng bê tông đục lỗ ốp đá tự nhiên / gạch nung và lắp hệ thống đèn led chiếu sáng; khối tròn sử dụng lam bê tông mài nhẵn, sơn màu nâu nhạt; hệ thống lấy sáng tự nhiên bằng lớp kính màu sản xuất tại Việt Nam. Công trình tạo các điểm hoa văn trang trí thông qua các lỗ mở như nhắc đến văn hóa, bản sắc của dân tộc.

Công trình thiết kế với 1 tầng bán hầm phục vụ để xe máy, xe ô tô cá nhân và hệ thống kho lưu trữ, bảo quản; 3 tầng nổi được bố trí cho khu bảo tàng (khối tròn); khu công cộng (chiếu phim, dịch vụ) tại tầng 1, tầng 2 khối chữ nhật; khu thư viện tại tầng 1, 2 khối vuông; khu hành chính tại tầng 3 khối vuông và chữ nhật.
Công trình thiết kế với 3 lối vào chính, sảnh chính phía trước (hướng tây nam) tiếp cận đại sảnh; sảnh hướng đông nam tiếp cận khu dịch vụ, tam cấp sảnh được bố trí để kết hợp làm khán đài phục vụ sân khấu ngoài trời và khu trưng bày ngoài trời; sảnh hướng tây bắc phục vụ khu hành chính, giáo dục, nghiên cứu, và thư viện – đi qua bể nước cạn ở địa hình thấp.
Lối vào – ra tầng hầm bố trí phía sau (hướng bắc) kết hợp bãi đỗ xe 16 – 45 chỗ, tận dụng được bóng đổ công trình để làm mát và chắn nắng.
Giao thông theo chiều đứng được đảm bảo bằng hệ thống 5 – 7 thang máy, tại 3 điểm tiếp cận khác nhau, phục vụ cho nhu cầu liên kết các tầng với các khu chức năng; 4 thang bộ thoát hiểm theo quy định pccc và 2 thang bộ dạng cuốn tròn kiểu mở tại ô thông tầng khối tròn tạo nên lưu tuyến thăm quan khép kín.
Lưu tuyến thăm quan: được thiết kế theo nhiệm vụ thiết kế, với việc phân thành các khu vực theo chủ đề trưng bày (trưng bày thường xuyên, trưng bày nhất thời) và công viên địa chất. Với điểm nhấn không gian là Thác Bản Giốc, Rừng cách mạng, Công viên địa chất.
Các chỉ tiêu kỹ thuật chính:
+ Diện tích tầng 1: 4.910m2
+ Diện tích tầng 2: 3.408m2
+ Diện tích tầng 3: 1.938m2
+ Diện tích tầng bán hầm: 2.430m2.
+ Tổng diện tích sàn công trình chính: 12.686m2, trong đó phần nổi 10.256m2 và phần bán hầm 2.430m2.
+ Chiều dài tối đa của công trình: 103,45m
+ Chiều sâu tối đa của công trình: 67,95m
+ Chiều cao tối đa của công trình: 18 – 21m
a.Kịch bản trưng bày và tổ chức lễ hội ngoài trời

b.Tổ chức các hoạt động ngoài trời

c.Phân khu chức năng và lưu tuyến bên ngoài

e.Quy mô diện tích trưng bày ngoài trời
– Quảng trường trung tâm: 345m2;
– Khu vực cảnh quan, đường dạo và bố trí hiện vật truyền thống của các dân tộc: 1.640m2;
– Tuyến đi bộ, lễ hội: 2.775m2;
– Khu vực trưng bày khối lớn (cho công viên địa chất toàn cầu): 2.270m2;
– Khu vực sân khấu ngoài trời: 1.100m2;
– Khu vực ruộng bậc thang: 1.200m2;
– Bể nước cạn và biểu diễn nghệ thuật: 920m2;
– Khu vực caffee, lưu niệm, dịch vụ ăn nhẹ…: 1.360m2.
e.Ý tưởng trưng bày trong nhà

ZEB là một tiêu chuẩn với nhiều kỹ thuật, công nghệ được áp dụng cho công trình, nhằm giảm lượng khí thải CO2 xuống 25% trước năm 2020 được áp dụng tại Nhật Bản từ năm 2009. Với quy định tất cả các nhà xây mới đều đáp ứng tiêu chuẩn ZEB trước năm 2030 để đáp ứng khuyến nghị của Cơ quan năng lượng Quốc Tế (IEA). Với công trình này, chúng tôi cũng muốn đề xuất việc áp dụng tiêu chuẩn ZEB vào ngay từ khâu thiết kế ý tưởng và chúng tôi tin nó sẽ thành công, giúp cho công trình tối ưu hóa được việc giảm thiểu khí thải CO2 và sử dụng hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo. 4 lĩnh vực cốt lõi mà ZEB hướng đến và chúng ta phải giải quyết trong thiết kế, gồm: Không khí – Ánh sáng – Nhiệt độ – Cây xanh.
Đồng hành cùng Zeb là một hệ thống kết cấu với hệ sàn phẳng vượt nhịp lớn và mô hình giảm cột chịu lực, thay bằng các hệ vách bê tông nhằm mở ra nhiều không gian linh hoạt trong việc trưng bày của bảo tàng. Cùng với đó là hệ thống M&E tiên tiến giúp cho việc vận hành, bảo trì được đồng bộ và hiệu quả, bền vững và giảm thiểu chi phí hoạt động.
Việc đồ án được lựa chọn để triển khai thiết kế, xây dựng, và được Hội đồng chuyên môn của Giải thưởng Ashui Awards 2019 đề xuất bình chọn ‘Dự án tương lai của năm’ chỉ mới là bước khởi đầu của một quá trình còn nhiều gian nan, thử thách của nhóm thiết kế tại DCCD6. Chúng tôi cần nhiều hơn nữa sự quyết tâm, nỗ lực, cùng những ý tưởng sáng tạo mới để áp dụng trong quá trình biến sản phẩm trên bản vẽ thành công trình kiến trúc cụ thể. Chúng tôi vẫn không ngừng mơ ước và tin tưởng sẽ thành công với dự án này, như chính Slogan của chúng tôi ‘DCCD6 – Kiến tạo những ước mơ’.
Chào 2020, cho năm mới An lành và Hạnh phúc, và đừng quên – hãy cùng DCCD6 ước mơ!
Kts. Ngô Bá Tuấn Anh.