Địa chỉ:
21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội
Một số yếu tố hướng tới tối ưu hóa mức tiêu thụ năng lượng công trình:
– Hướng nhà: Giảm bức xạ nhiệt mặt trời; giúp cho không gian bên trong của công trình thông thoáng tự nhiên;
– Thông gió tự nhiên: Làm mát không khí, tăng mức độ tiện nghi khi nhiệt độ không khí cao;
– Cây xanh, mặt nước: Giảm bức xạ nhiệt, chống bụi, chống ồn cho công trình. Tăng độ ẩm trong không khí làm mát cho công trình;
– Hệ bao che chắn nắng: Giảm bức xạ trực tiếp của mặt trời và các ảnh hưởng tiêu cực khác.
Hướng công trình:
Các hướng Tây, Đông có bức xạ lớn nhất, nên cần hạn chế mặt chính nhà quay về các hướng này. Khảo sảt ở Hà Nội: Chi phí năng lượng làm mảt thay đổi theo hướng cửa sổ vào mùa Hè và mùa Đông. Cửa sổ hướng Tây là cao nhất rồi đến hướng Tây Bắc, hướng Đông và Tây Nam là tương đương.

Hình 1. Biểu đồ nghiên cứu bức xạ (Nguồn: Internet)
Thông gió tự nhiên:
Thông gió tự nhiên cho công trình là giải pháp thiết kế quan trọng để làm mát không khí bên trong công trình vào mùa hè mà không phải chi phí năng lượng. Sơ đồ các dòng khí lưu chuyển xuyên qua công trình thay đổi do việc bố trí vị trí lỗ mở trên các bức tường và mái:
– Các vị trí các lỗ mở hướng đón gió nên đặt thấp. Cửa đón gió nên để thấp hơn cửa thoát gió
– Hướng dốc mái nên xuôi theo chiều gió. Khoảng cách cây xanh hợp lý để hút gió vào công trình

Hình 2. Sơ đồ nghiên cứu dòng khí lưu chuyển (Nguồn: Internet)
Kết cấu che nắng mặt đứng:
Việc che nắng mặt tiền đã có trong kiến trúc truyền thống của Việc Nam, các hệ phên, liếp, lam, nan và rèm làm bằng tre trúc giúp cho việc giảm bức xạ nhiệt chống ánh nắng chiếu trực tiếp nhưng đồng thời vẫn cho phép gió tự nhiên đi xuyên qua.

Hình 3. Hệ phên liếp truyền thống & Một số giải pháp che nắng (Nguồn: Internet)
Xu hướng tấm chắn nắng của kiến trúc hiện đại thay đổi rất nhiều do năng lực thiết kế, thi công và vật liệu. Các kiến trúc sư hiện nay kết hợp sử dụng các nguyên lý và vật liệu truyền thống để thiết kế che nắng mà vẫn sáng tạo được những hình thức mới.

Hình 4. Vật liệu che nắng trong kiến trúc hiện đại (Nguồn: Internet)
Khai thác các giải pháp che nắng – thông gió bằng gạch bông gió (gạch hoa): Gạch bông gió có tác dụng kép, vừa che bớt nắng, giảm bức xạ nhiệt, mà vẫn cho phép gió xuyên qua, rất phù hợp với điều kiện khí hậu nóng ẩm của Việt Nam. Gạch bằng đất nung hoặc bê tông đúc sẵn có giá thành rẻ, mẫu mã đa dạng có thể áp dụng vào nhiều loại hình công trình.

Hình 5. Giải pháp che nắng – thông gió bằng gạch bông gió (Nguồn: Internet)
Ứng dụng các giải pháp trong thiết kế doanh trại Quân đội:
– Quy hoạch ưu tiên cho các hạng mục nhà ở để đón gió mát, tránh nắng hướng tây; các hạng mục phụ trợ bố trí cuối hướng gió để giảm thiểu tác động bất lợi.
– Thông gió, chắn nắng: Tận dụng các hành lang trước sau và hệ thống cửa mở đối lưu, tăng hiệu quả thông gió tự nhiên. Vận dụng linh hoạt hệ thống chắn nắng; cập nhật các vật liệu phù hợp để thông gió và kiểm soát ảnh hưởng của ánh sáng mặt trời.
– Lựa chọn hình thức cửa: Với các loại cửa sổ kính trượt, khi mở ra, ngôi nhà sẽ chỉ đón nhận được 50% gió nhưng với cửa cánh mở 2 bên thì tới 100%. Do đó, có thể lựa chọn cửa cánh mở với các không gian chung; đồng thời thường xuyên mở cửa để tăng sự trao đổi không khí trong và ngoài nhà.

Hình 6. Đối lưu thông gió tự nhiên

Hình 7. Hệ cửa mở đón gió 100%

Hình 8. Hệ lam chắn nắng, gạch thông gió Nhà ở chiến sĩ
Mô hình kiến trúc sử dụng năng lượng tiết kiệm đã được áp dụng khá phổ biến ở nhiều nước trên thế giới. Kiến trúc doanh trại quân đội mang tính chất đặc thù, các chức năng và việc tổ chức không gian có nhiều đặc điểm riêng biệt. Việc ưu tiên sử dụng tiết kiệm và hiệu quả các nguồn năng lượng tự nhiên, bao gồm năng lượng mặt trời, năng lượng gió…cũng được khuyến khích trong thiết kế và tổ chức không gian. Trong đó, ý kiến tham mưu đề xuất của đội ngũ tư vấn thiết kế luôn đóng vai trò quan trọng, tạo nên kết quả của một chiến lược tổng thể với giá trị lâu dài – bền vững và hiệu quả.
Bài viết: KTS. Lưu Hồng Hà – Phòng Thiết kế mẫu.