Địa chỉ:
21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội
Dự toán xây dựng công trình (dự toán) đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập nên kế hoạch tài chính cho một dự án đầu tư xây dựng. Kế hoạch này là nền tảng cho công tác quản lý – kiểm soát mọi chi phí của dự án. Mặc dù việc lập dự toán không tạo ra một cái gì hữu hình cho sản phẩm cuối cùng của một dự án đầu tư xây dựng nhưng đó lại là một phần quan trọng không thể thiếu của kế hoạch tổng thể cho phép đạt được những mục tiêu đề ra của dự án.
Để có được một bản dự toán hoàn chỉnh và chính xác đáp ứng được yêu cầu của việc quản lý chi phí dự án đầu tư xây dựng, người lập dự toán cần có kiến thức sâu, rộng, từ kỹ thuật đến kinh tế, cả kiến thức thị trường và xã hội. Ở những nước có nền kinh tế phát triển, công tác lập dự toán (chi phí xây dựng) do các kỹ sư định giá thực hiện. Người lập dự toán phải tính toán chi phí cho dự án xây dựng không chỉ là việc đơn giản – với những con số hàng chục tỷ, trăm tỷ, ngàn tỷ,… điều này đòi hỏi một sự chuẩn xác và kiến thức chuyên sâu, am hiểu toàn diện cả về kỹ thuật, tài chính, tiến độ, chất lượng, vật liệu sử dụng trong công trình. Công trình càng lớn yêu cầu kỹ thuật càng phức tạp, năng lực, phẩm chất và trình độ của người cán bộ lập dự toán càng phải cao. Việc lập dự toán không chỉ là bước đầu tiên, mà còn là bước then chốt quyết định thành bại của một dự án xây dựng. Quản lý dự án xây dựng là một chuỗi các quyết định dựa trên dự toán đúng và đủ. Dự toán sai dẫn đến quyết định sai, kế hoạch đổ bể, công việc đình trệ, thậm chí lao lý cho các bên tham gia dự án. Vì vậy, người lập dự toán cần phải trang bị cho mình một số kỹ năng, kiến thức cơ bản như:
– Biết đọc bản vẽ: Khi lập dự toán cho một công trình người lập dự toán cần nắm bắt và hiểu rõ bản vẽ thiết kế của công trình đó. Hình dung được công trình qua các giai đoạn thi công. Có kiến thức vững vàng về các loại nguyên vật liệu xây dựng, trình tự và các biện pháp thi công công trình, nắm bắt được các tiền lệ phổ biến trong ngành công nghiệp xây dựng.
– Hiểu biết và kinh nghiệm thực tế: Sự hiểu biết, những kinh nghiệm và các số liệu thu thập, tích luỹ được thông qua những trải nghiệm trong thực tế thi công xây dựng các công trình có liên quan về những loại nguyên vật liệu cần thiết, giá thành vật liệu, thiết bị, năng suất lao động của công nhân và năng suất các loại máy móc, thiết bị, chi phí chung và tất cả các loại chi phí khác. Khả năng dự đoán trước các chi phí có thể phát sinh trong dự án đầu tư xây dựng. Do đó bạn phải đọc nhiều sách, tích lũy kiến thức từ nhiều nguồn: quan sát, nghe kể, xem hình ảnh, xem video, dự hội thảo…
– Phải biết đo bóc tiên lượng: Phải nắm bắt được những nguyên tắc xác định của công tác đo bóc tiên lượng, hiểu biết về biện pháp thi công. Thông thạo, nắm vững phương pháp chuẩn, thông dụng về lập dự toán, các tài liệu, văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn và quy định có liên quan đến công tác lập dự toán.
– Sự ngăn nắp và có trí nhớ: Khả năng làm việc chính xác, tính cẩn thận trong khi thực hiện các tính toán. Theo thống kê 75% thời gian của các kỹ sư dùng để đi tìm tài liệu, thế thì thời gian làm việc được ít quá.
– Kiến thức và kỹ năng sử dụng máy tính, công nghệ: Ngày nay các công trình xây dựng thường có quy mô lớn, phức tạp. Kéo theo đó là khối lượng tính toán, xử lý số liệu rất lớn (bóc tách khối lượng, liệt kê danh mục công việc, áp giá, trình bày tài liệu, vẽ hình minh hoạ, trình bày tiến độ…) tất cả những công việc này đòi hòi phải xử lý bằng các phần mềm máy tính (đòi hỏi về thời gian, độ chính xác…). Nên các kiến thức cơ bản về tin học và sự thông thạo các phần mềm Lập dự toán như Dự toán G8, GXD, acit, Autocad, Excel cũng phải coi là một kiến thức cơ sở của người kỹ sư lập dự toán. Sử dụng thành thạo các chương trình riêng lẻ chưa đủ, mà phải kết hợp được các chương trình, tiện ích khác nhau để giải quyết được vấn đề như học thêm phần mềm: BIM 5D, Revit, Cubicost để tự động hóa quá trình bóc khối lượng, giúp tiết kiệm thời gian và đảm bảo độ chính xác mà kết nối được với các phần mềm dự toán.

– Kỹ năng tìm kiếm giá trị thay thế: Khả năng sáng tạo có thể đề xuất phương án từ đó có thể xử lý tốt nhất các chi phí của dự án trong giới hạn của phần ngân quỹ dành cho dự án. Từ những hiểu biết, khả năng và kinh nghiệm của mình về vật liệu, kết cấu, công nghệ thi công xây dựng… người lập dự toán có thể đề xuất được cho chủ đầu tư những phương án đem lại lợi ích cao hơn cho dự án. (Ví dụ: Người lập dự toán phải đưa ra ít nhất 2, 3 phương án về biện pháp thi công, về vật liệu, thiết bị có tính năng tương đương thay thế để tính toán, so sánh lựa chọn phương án khả thi mà kinh tế nhất).
– Kỹ năng làm việc nhóm:

Thường với một công trình nhỏ việc lập dự toán có thể giao cho một người. Nhưng với những dự án lớn có thể phải do nhiều người cùng thực hiện công tác lập dự toán. Nên khả năng thích ứng, tính cộng tác với đồng nghiệp trong các điều kiện làm việc (làm việc độc lập hoặc làm việc kết hợp theo nhóm) cũng rất quan trọng đòi hỏi người thực hiện cần phải trang bị cho bản thân nhiều kỹ năng quan trọng, có thể kể đến như: Kỹ năng giao tiếp, hợp tác, lắng nghe và đàm phán sẽ giúp thuận lợi trong việc thỏa thuận với các đối tác trong dự án. Cần xây dựng mối quan hệ tốt với các bên liên quan và làm việc nhóm hiệu quả. Ngoài ra, các kỹ sư dự toán cần có khả năng giải quyết các vấn đề phát sinh và đưa ra giải pháp hiệu quả để đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình.
– Lưu trữ số liệu, sắp xếp gọn gàng, biết tái sử dụng: Tại các nước phát triển trên thế giới (Anh, Mỹ, Hồng Kông…) hay đơn giản như ở Viện thiết kế/TCHC bản dự toán được coi là một kho vàng thông tin. Những tài liệu này được lưu trữ và lấy ra tham khảo triệt để cho các công trình sau – thường gọi là “số liệu lịch sử”. Với việc khai thác triệt để các thông tin trong đó như suất đầu tư cho 1m2 sàn là bao nhiêu,… người lập dự toán có thể đề xuất, kiến nghị và kiểm soát được chi phí của dự án.
– Kiến thức về tiến độ, tổ chức thi công, ngoại ngữ,…
Hy vọng qua bài viết này sẽ giúp bạn có được cái nhìn tổng quan và hiểu rõ hơn về quá trình lập dự toán xây dựng công trình. Tuỳ theo tính chất phức tạp ở mỗi dự án, loại và cấp công trình, quy mô công trình và tuỳ thuộc dự toán của bước thiết kế mà yêu cầu điều kiện năng lực khác nhau đối với người lập dự toán. Tất nhiên, trong quá trình hành nghề của mình để có thể tồn tại và phát triển theo kịp thời đại người lập dự toán vẫn phải duy trì, liên tục trau dồi và phát huy hơn nữa các kiến thức như đã nói ở trên.
Bài viết: Lê Thị Tâm, Phòng Kỹ thuật