NƯỚC TRONG KIẾN TRÚC VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIÊN QUAN BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG BIỂN, ĐẠI DƯƠNG THÔNG QUA KIẾN TRÚC. Phần 1. Làng nổi Ganvie: Mô hình đô thị sinh thái xã hội - DCCD

11


07-2023

NƯỚC TRONG KIẾN TRÚC VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIÊN QUAN BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG BIỂN, ĐẠI DƯƠNG THÔNG QUA KIẾN TRÚC. Phần 1. Làng nổi Ganvie: Mô hình đô thị sinh thái xã hội

360 DCCD

Nằm trong loạt các bài viết giới thiệu về “Nước trong Kiến trúc”, về hoạt động bảo vệ môi trường biển, được trang ArchDaily xuất bản thời gian gần đây.

Phần 1. Làng nổi Ganvie: Mô hình đô thị sinh thái xã hội

Ganvie – ngôi làng nổi lớn nhất ở châu Phi nằm ở phía Nam của Cộng hòa Benin, gần thành phố cảng Cotonou. Ganvie nằm ở giữa hồ Nokoué, đặc trưng là những ngôi nhà sàn bằng gỗ đầy màu sắc được sắp xếp xung quanh các hòn đảo nhân tạo có từ thế kỷ 17.

Công trình kiến trúc độc đáo này ra đời từ lịch sử của bộ lạc Tofinu, những người đã xây dựng nó như một nơi ẩn náu khỏi nạn buôn bán nô lệ. Công trình đã được duy trì theo thời gian bởi các hệ thống nuôi trồng thủy sản sinh thái xã hội cộng đồng của họ và hiện đã trở thành một điểm thu hút khách du lịch toàn cầu cho đất nước. Ngôi làng đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới vào năm 1996, thu hút tới 10.000 du khách mỗi năm. Tuy nhiên, dòng khách du lịch này đã tác động đến người dân địa phương và các hoạt động sinh thái xã hội của họ để duy trì môi trường nước này. Nuôi trồng thủy sản ngày càng trở nên khó khăn để duy trì khi ngôi làng đấu tranh để duy trì nền tảng kinh tế của mình. Ngoài ra, các phương thức xây dựng truyền thống đã nhường chỗ cho các phương thức xây dựng hiện đại và ngôi làng phải đối mặt với những thách thức môi trường đang diễn ra. Tuy nhiên, lối sống độc đáo của người dân địa phương quanh mặt nước vẫn mang lại nhiều bài học cho việc thiết kế các thành phố nổi trong tương lai.

Ganvie được thành lập bởi bộ lạc Tofinu, một bộ tộc người Tây Phi có nghề đánh cá, được biết đến với cái tên “người đi nước” và sống ở bờ biển Benin trước thế kỷ 17. Họ chuyển cộng đồng của mình đến Hồ Nokoué để bảo vệ mình khỏi bộ tộc Fon, những người đã bán thành viên của các bộ tộc khác cho những người buôn bán nô lệ Bồ Đào Nha.

Theo lịch sử của họ, quyết định xây dựng ngôi làng trên hồ không chỉ đóng vai trò như một rào cản vật lý mà còn bắt nguồn từ niềm tin tôn giáo. Những tín ngưỡng này đã cấm bộ tộc Fon tấn công người trên mặt nước do tính chất thiêng liêng của nó và xây dựng nền tảng tôn giáo cho cách bộ lạc Tofinu liên quan đến hồ nước. Họ đã tạo ra một hệ thống đô thị nhạy cảm với hệ sinh thái dưới nước, xây dựng các công trình sử dụng vật liệu phù du, sử dụng nuôi trồng thủy sản như một phương tiện quy hoạch đô thị và đặt tên cho ngôi làng là Ganvie, có nghĩa là “chúng tôi đã sống sót”.

Làng nổi là nơi sinh sống của khoảng 45.000 người, sống trong hơn 3.000 ngôi nhà sàn thuộc nhiều loại khác nhau, bao gồm nhà ở, ngân hàng, nhà hàng, chợ, khách sạn, trường học và không gian tôn giáo. Nhà ở dân cư chủ yếu sử dụng các phương pháp sàn gỗ truyền thống, trong khi các tòa nhà công cộng như trường học và không gian tôn giáo được xây dựng bằng các phương pháp hiện đại của sàn bê tông và khối bê tông cát. Những ngôi nhà sàn truyền thống được làm bằng gỗ mun đỏ, chịu được thời tiết, trong khi các bức tường được làm bằng tre và lá cọ. Những mái nhà lợp tranh hoặc gần đây được thay thế bằng những tấm kim loại lượn sóng. Những cấu trúc này được xây dựng và duy trì trong vòng đời 15-20 năm, khiến chúng trở nên phù du trong tự nhiên. Người dân địa phương lựa chọn các vật liệu phân hủy trong hệ sinh thái nước theo thời gian và không có tác động tiêu cực đến môi trường.

Hơn nữa, các cấu trúc nhà sàn được thiết kế để bổ sung cho quy hoạch đô thị bao gồm các hòn đảo nhân tạo nhỏ làm sân trong đô thị nối hai hoặc nhiều ngôi nhà, cũng như các đường phố lớn trên mặt nước để cho phép di chuyển dễ dàng bằng xuồng qua mọi nơi trong làng. Vì hồ Nokoué chỉ sâu 1-2 mét, cư dân của cộng đồng đã chuyển đất từ đất liền để xây dựng những hòn đảo này. Ban đầu, chúng được dự định là không gian để dạy trẻ nhỏ đi bộ và là nơi thuần hóa động vật, nhưng sau đó chúng đã trở thành không gian xã hội kết nối các gia đình và các đặc điểm đô thị tạo nên nét độc đáo cho ngôi làng nổi.

Hệ thống nuôi trồng thủy sản được sử dụng như một hệ thống đô thị bởi những ngư dân lành nghề bộ lạc Tofinu. Khu vực của các nhà sàn nổi được thiết kế bao quanh bởi các bãi cá và các rạn san hô nhân tạo, điều này giúp đời sống thủy sinh duy trì mối quan hệ bền vững với thành phố đang phát triển. Các bãi cá và rạn san hô nơi rừng ngập mặn được sử dụng để thu hút cá nuôi. Các loài cây ngập mặn địa phương, như lá cọ, được neo vào lòng hồ và được bao quanh bởi các thanh tre để tạo thành lồng. Rừng ngập mặn bị phân hủy, tạo ra các sinh vật phù du, trong khi gỗ đóng vai trò là chất xúc tác cho tảo phát triển, thu hút cá đến kiếm ăn và sinh sống trong môi trường. Hệ thống này được người dân địa phương gọi là Acadja và được xây dựng lại hai tuần một lần khi cá được thu hoạch, rừng ngập mặn mới được xây dựng và sự đa dạng sinh học dưới nước tăng lên.

Ngoài ra, việc bao vây các mái chèo này được thiết kế để phá vỡ các dòng hải lưu từ Đại Tây Dương. Điều này cho phép các ngôi nhà sàn trong làng được đặt cách xa nhau và tạo ra những con đường rộng trên mặt nước, cũng là một yếu tố xã hội quan trọng trong làng. Những con phố này đủ rộng để chứa nhiều thuyền, cho phép vận chuyển và buôn bán hàng hóa bằng ca nô đang di chuyển.

Những ngôi nhà sàn cũng được thiết kế với sân hiên hướng ra đường để kết nối xã hội dễ dàng. Những thiết kế sinh thái xã hội sáng tạo này đã được truyền qua nhiều thế hệ và sử dụng mối quan hệ của các loài cộng sinh với hồ nhằm tạo ra môi trường đô thị bền vững.

Ngôi làng nổi này đã phát triển thịnh vượng trong hơn bốn thế kỷ qua các hệ thống đô thị được xây dựng tại địa phương, mang lại cho nó cái tên lãng mạn là Venice của Châu Phi. Tuy nhiên, người dân vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức, chủ yếu là thiếu hệ thống quản lý chất thải và nước thải phù hợp. Các hệ thống xử lý nước thải truyền thống chuyển trực tiếp chất thải vào hồ, điều này đã trở nên kém hiệu quả và gây ô nhiễm cho đời sống thủy sinh do dân số ngày càng tăng của ngôi làng. Ngoài ra, nghèo đói đang gia tăng khi nền kinh tế đánh cá địa phương cạnh tranh với nền kinh tế lạm phát được tạo ra từ bên ngoài từ doanh thu du lịch. Những thách thức này đang khiến làng nổi dần không thể hỗ trợ lối sống của cư dân địa phương.

Câu chuyện về Ganvie là câu chuyện trong đó kiến trúc là sản phẩm của một nền văn hóa quan tâm đến môi trường xung quanh, đặc biệt là Hồ Nokoué. Cư dân trong làng rất tôn trọng và quan tâm đến hồ, điều này ảnh hưởng đến việc thiết kế kiến trúc và hệ thống đô thị của họ. Môi trường đô thị của làng nổi được duy trì bằng cách sử dụng các sáng tạo bắt nguồn từ nghề nghiệp địa phương của cư dân. Điều này thúc đẩy mối quan hệ trực tiếp giữa con người, công việc, lối sống của họ và sự bền vững của ngôi làng. Làng nổi của Ganvie đóng vai trò là hình mẫu không chỉ để thiết kế các thành phố nổi tiềm năng mà còn để tiếp cận tính bền vững trong kiến trúc.

(còn nữa…)

Biên dịch ThS.KTS Vũ Thanh Vân

Nguồn: https://www.archdaily.com/1000658/the-floating-village-of-ganvie-a-model-for-socio-ecological-urbanism?utm_medium=email&utm_source=ArchDaily%20List&kth=6,994,659


Array

Tin tức liên quan


Tag


Contact us

Liên hệ với chúng tôi

[contact-form-7 404 "Not Found"]

TRỤ SỞ CHÍNH

Địa chỉ:

21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội

TRỤ SỞ MIỀN TRUNG

Địa chỉ:

51 Hoàng Kế Viêm, Bắc Mỹ Phú, Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng

TRỤ SỞ MIỀN NAM

Địa chỉ:

Số 273 Nguyễn Trọng Tuyển - Quận Phú Nhuận - Tp Hồ Chí Minh