Địa chỉ:
21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội
Tìm kiếm các giải pháp hiệu quả và có giá trị để quản lý chất thải nông nghiệp là một thách thức đối với các nhà nghiên cứu. Các sản phẩm phụ từ độc canh, chẳng hạn như phụ phẩm từ sản xuất đậu tương, lõi ngô, rơm rạ, hạt hướng dương và xenluloza, thường được dùng làm phân ủ trong đất, dùng làm thức ăn chăn nuôi hoặc thậm chí chuyển hóa thành năng lượng để giảm chất thải và giảm thiểu tác động đến môi trường, các tác động liên quan đến các hoạt động nông nghiệp. Ví dụ, sản xuất mía đường tạo ra một lượng đáng kể các sản phẩm phụ, tổng cộng khoảng 600 triệu tấn chất thải sợi bã mía từ sản lượng hai tỷ tấn mía hàng năm. Sản phẩm phụ này có tiềm năng đầy hứa hẹn để thay thế các hệ thống xây dựng sử dụng nhiều năng lượng, chẳng hạn như bê tông và gạch, bằng cách cung cấp vật liệu xây dựng kết hợp tính bền vững và hiệu quả kết cấu.

Với quan điểm này, Đại học East London (UEL), hợp tác với Grimshaw Architects và nhà sản xuất Tate & Lyle Sugar, đã phát triển một loại vật liệu xây dựng sáng tạo có tên là Sugarcret™. Mục đích của dự án là khám phá các giải pháp xây dựng bền vững bằng cách tái chế các sản phẩm phụ sinh học từ mía, từ đó làm giảm lượng khí thải carbon trong ngành xây dựng – đồng thời ưu tiên tính bền vững về xã hội và môi trường trong quá trình sản xuất và triển khai các vật liệu xây dựng này.

Kiến trúc sư Armor Gutierrez Rivas cho biết “Đổi mới chính của Sugarcret™ thách thức quan niệm sai lầm đã tồn tại rằng vật liệu sinh học có hiệu suất cấu trúc thấp và tạo ra vật liệu có đủ độ bền cấu trúc để tự hỗ trợ”. Ông giải thích: “Dự án bắt đầu như một phần của nghiên cứu thông qua việc giảng dạy được đảm nhận trong chương trình Thạc sĩ Kiến trúc tại Đại học East London (UEL), liên quan đến việc sử dụng các giải pháp xây dựng sáng tạo để giải quyết các vấn đề địa phương. Trong khi làm việc về các đề xuất tái phát triển ở Silver Town tại Royal Docks, chúng tôi đã tham gia vào kết cấu công nghiệp hiện có của khu vực và bắt đầu xem xét các sản phẩm phụ như các giải pháp thay thế xây dựng, bao gồm các sản phẩm phụ từ quá trình sản xuất đường của Tate & Lyle. Những khám phá ban đầu đã được thử nghiệm và tối ưu hóa sử dụng các cơ sở hiện đại của chúng tôi tại Viện Nghiên cứu Bền vững (SRI) và sau đó được triển khai dưới dạng Sugarcrete™ Slab với sự hợp tác sáng tạo với các kiến trúc sư từ Grimshaw và các kỹ sư từ AKT II.”

Về cơ bản, Sugarcret™ được tạo ra bằng cách kết hợp bã mía với chất kết dính khoáng chất. Sản phẩm cuối cùng nhẹ hơn gạch truyền thống và chỉ có 15-20% lượng khí thải carbon. Sử dụng một phần 30% sản lượng bã mía toàn cầu, Sugarcret™ sẽ có tiềm năng thay thế hoàn toàn ngành gạch truyền thống, giúp tiết kiệm 1,08 tỷ tấn CO2 (tương đương 3% sản lượng carbon dioxide toàn cầu). Mía có tốc độ tăng trưởng nhanh và hiệu quả hơn tới 50 lần so với các loại cây trồng khác khi chuyển đổi CO2 thành sinh khối, khiến nó trở thành nguyên liệu ưu tiên cao để đạt được mức phát thải ròng bằng không. Ngoài ra, vật liệu này có đặc điểm cấu trúc tốt và cách nhiệt, chống cháy, dễ sử dụng với lao động phổ thông và có chuỗi cung ứng đơn giản do chứa thành phần đơn giản.

Theo Bamdad Ayati, Nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Bền vững của UEL, “Quy trình sản xuất Sugarcret™ khá đơn giản và giống với sản xuất gạch bê tông thông thường. Nó bao gồm việc cân đối vật liệu, trộn, đúc và sấy khô/đóng rắn. Giống như các vật liệu xây dựng khác, những thách thức trong sản xuất quy mô lớn liên quan đến sự thay đổi trong nguyên liệu thô về độ ẩm, kích thước hạt, tạp chất không mong muốn, v.v.”

Nhóm phát triển, phối hợp với công ty kiến trúc toàn cầu Grimshaw, đã kết hợp khái niệm hình học lồng ghép để khám phá những khả năng mới cho ứng dụng của sản phẩm. Phương pháp lồng ghép được phát minh và cấp bằng sáng chế vào năm 1699 bởi kỹ sư người Pháp Joseph Abeille, được Traité de Stéréotomie xem xét lại vào năm 1737 và Amédée François Frézier vào năm 1739. Sau đó, nó được phát triển vào thế kỷ 21 bởi nhiều nhóm nghiên cứu, bao gồm Yuri Estrin, Arcady Dyskin và Giuseppe Falacara; Micheal Weizmann; và kiến trúc sư AAU Anastas cùng kỹ sư Maurizio Brocato. Khái niệm này đã được áp dụng cho Sugarcret để tạo ra các tấm sàn composite có thể tháo rời, tái sử dụng và chống cháy, được gọi là ‘Sugarcrete™ Slabs’. Đây là một phần của loạt nguyên mẫu nhằm phát triển các giải pháp xây dựng sáng tạo có thể được thực hiện, tháo dỡ hoặc mở rộng từ các cấu trúc mới hiện có.

Dự án sử dụng hệ thống lồng ghép cho phép xây dựng các cấu trúc lớn bằng cách sử dụng các thành phần nhỏ, rời rạc mà không cần vữa. Hệ thống này vượt trội so với các tổ hợp nguyên khối truyền thống. Quá trình đúc được sử dụng để giảm thiểu lãng phí vật liệu và cho phép tái sử dụng ván khuôn, sản xuất hàng loạt một cách đơn giản, cũng như các cơ hội thiết kế để sản xuất và lắp ráp.

Theo Elena Shilova, Kiến trúc sư, Grimshaw & Giám đốc Công nghệ Thiết kế Andy Watts, dự án đã sử dụng một chuỗi công cụ kỹ thuật số hoàn chỉnh để sản xuất, tích hợp tính toán vật liệu, thiết kế tham số và sản xuất rô-bốt. Quá trình bắt đầu bằng cách nhập các thuộc tính vật liệu vào một công cụ phân tích carbon kỹ thuật số để đánh giá dấu chân tương ứng. Sau đó, một mô hình tổng quát đã được sử dụng để chuyển đổi các mẫu 2D thành hình học 3D của các thành phần được kết nối với nhau. Bằng cách sử dụng cánh tay rô-bốt 6 trục, mô hình kỹ thuật số đã tạo ra các đường chạy dao để chế tạo khuôn (sau khi xử lý và quét 3D, mọi sai lệch trong các thành phần đều được tích hợp trở lại mô hình kỹ thuật số). Một bộ hỗ trợ thực tế tăng cường đã được sử dụng để kiểm tra trình tự xây dựng, cho tới việc lắp ráp quy mô lớn. Sau khi lắp ráp, phần tử kiến trúc được quét lại ba chiều để hiệu chỉnh. Chuỗi công cụ kỹ thuật số này cho phép tạo ra một hệ thống linh hoạt và có thể tùy chỉnh bằng cách sử dụng vật liệu bền vững, tích hợp thế giới kỹ thuật số và vật lý, đồng thời áp dụng các đặc tính độc đáo của vật liệu tự nhiên. Theo Kiến trúc sư Elena: “Chúng tôi tin rằng công nghệ có thể làm được điều này: triển khai một vật liệu tự nhiên, với tính chất không đồng đều, không hoàn hảo và được chế tạo thông qua sức mạnh của thiết kế điện toán và chế tạo tiên tiến. Tiến bộ công nghệ không nên dành riêng cho kiến trúc đắt tiền bằng kính và bê tông.”

Nghiên cứu Sugarcret™ đã được chủ ý công bố mà không cần bằng sáng chế để khuyến khích các nhà sản xuất địa phương sử dụng vật liệu này và giảm thiểu việc sử dụng xi măng. Mục đích không chỉ giảm carbon mà còn bao gồm sự bền vững về xã hội và môi trường. Nhóm cũng đã xác định các địa điểm trong các khu vực sản xuất đường ở Nam bán cầu để tiếp tục mở rộng các cơ hội triển khai, lên kế hoạch sớm thử nghiệm nguyên mẫu trong các tình huống thực tế.
Sugarcret mang đến cho chúng ta sự lạc quan về viễn cảnh tương lai của ngành xây dựng, ngành có tác động tiêu cực đến môi trường rất lớn và đòi hỏi hành động hiệu quả (và nhanh chóng). Ông Alan Chandler giải thích, “Đặc điểm của đổi mới vật liệu để giải quyết khủng hoảng khí hậu phải thiết kế chuỗi cung ứng cũng như thông số kỹ thuật về hiệu suất. Carbon đứng đầu danh sách; chúng ta cũng nên đề cập đến độc tính liên quan đến sức khỏe và an toàn trong xây dựng. Việc sử dụng bã mía và các sản phẩm sinh học phát triển nhanh khác kết hợp với chất kết dính khoáng trơ, không chỉ cho các lớp cách nhiệt mà còn cho cấu trúc, đang bắt đầu loại bỏ các dòng sản phẩm dựa trên nhiên liệu hóa thạch và hóa thạch độc hại khỏi các công trường. Elena Shilova kết luận “Nhìn qua các ngành công nghiệp, chúng ta có thể tìm thấy nhiều cơ hội cho các vật liệu địa phương và bền vững cũng như các sản phẩm phụ nông nghiệp/công nghiệp chưa được sử dụng. Những vật liệu này, có thể trông không bắt mắt, nhưng lại là công nghệ cao mới của tình trạng khẩn cấp về khí hậu. Tình trạng khẩn cấp về khí hậu đòi hỏi một ngôn ngữ kiến trúc mới cho các vật liệu như Sugarcrete™. Ngôn ngữ kiến trúc mới này và sự thay đổi trong tư duy, là làm cho các vật liệu tự nhiên trở nên hấp dẫn đối với khách hàng, tăng nhu cầu và giảm giá thành.”
Cách tiếp cận sáng tạo của Sugarcret™ đối với xây dựng bền vững đang được đề cử cho giải thưởng Earthshot năm nay, được biết đến là giải thưởng toàn cầu lớn nhất về môi trường, tôn vinh các giải pháp sáng tạo có tác động tích cực đến hành tinh./.
Biên dịch: ThS.KTS Vũ Thanh Vân