Định hướng tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan trong doanh trại quân đội - DCCD

15


12-2020

Định hướng tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan trong doanh trại quân đội

360 DCCD

Yếu tố cảnh quan là một phần quan trọng quyết định tiêu chí doanh trại “xanh, sạch, đẹp”. Tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan doanh trại phù hợp hài hoà có ý nghĩa to lớn nâng cao đời sống vật chất và đời sống tinh thần (đặc biệt đời sống tinh thần) cho cán bộ-chiến sĩ trong toàn đơn vị, tạo ra một không gian sống trong sạch, lành mạnh đồng thời là nơi nghỉ ngơi thư giãn cho toàn quân nhân trong đơn vị. Bài viết làm cơ sở tham khảo cho các kiến trúc sư trong quá trình tổ chức cảnh quan Doanh trại.

Không gian kiến trúc cảnh quan trong Doanh trại Quân đội

  • Khái niệm cảnh quan, thiết kế cảnh quan và tổ chức cảnh quan.

Cảnh quan là không gian chứa đựng các yếu tố thiên nhiên, nhân tạo và các hiện tượng xảy ra trong quá trình tác động giữa chúng với nhau và với bên ngoài. Cảnh quan liên quan đến sử dụng đất, tập hợp các đường nét của một phần bề mặt trái đất và để phân biệt khu vực này với khu vực khác. Cảnh quan bao gồm cảnh quan thiên nhiên và cảnh quan nhân tạo (do con người tạo ra bằng các yếu tố khác nhau)

Kiến trúc cảnh quan là một bộ phận của kiến trúc, nghiên cứu mối quan hệ tương hỗ giữa các yếu tố cảnh quan thiên nhiên với cảnh quan nhân tạo do con người tạo ra trong quá trình hình thành không gian trống.

Tổ chức kiến trúc cảnh quan là hoàn thiện một môi trường vật chất và tinh thần bên ngoài nhà, công trình nhằm tạo ra mối quan hệ hài hoà thống nhất giữa các nhân tố: công trình- con người- thiên nhiên. Đây là Một trong những giải pháp đảm bảo việc bảo vệ và sử dụng thiên nhiên hiệu quả nhất.

  • Để tạo sự hài hòa giữa con người, kiến trúc và thiên nhiên, kiến trúc cảnh quan phải đảm bảo các mục tiêu cụ thể như sau:

– Đáp ứng được các nhu cầu công năng: Không gian kiến trúc cảnh quan phải được thiết kế đúng tính chất, chức năng sử dụng, đảm bảo cho các hoạt động của con người diễn ra trong các không gian đó thuận tiện. Ví dụ: Các sân chung, quảng trường, nút giao thông.. phải đảm bảo đủ diện tích, chiều rộng, chiều cao để liên hệ giao thông; vườn phải đảm bảo thiết kế các loại đường, các loại cây, ghế đá trong đó đảm bảo cho việc đi dạo, ngồi nghỉ ngơi thư giãn…

– Bảo vệ môi trường: Không gian cảnh quan phải tôn trọng thiên nhiên, hướng tới việc tạo ra sự hài hòa với thiên nhiên môi trường, đảm bảo cho việc sử dụng theo hướng bền vững. Ví dụ: Tận dụng (không san) các đồi thấp tự nhiên để làm các đường dạo, các không gian che chắn. Các đường dạo trên các đồi cỏ này có tác dụng làm thay đổi các tầm nhìn, góc nhìn, làm phong phú, tạo thêm các điểm nhìn công trình, không gian cảnh quan cho người thụ cảm.

– Đáp ứng được nhu cầu thẩm mỹ không gian: Các không gian kiến trúc cảnh quan phải đảm bảo thẩm mỹ bằng việc sử dụng hài hòa các yếu tố tạo cảnh, phù hợp với tính chất của không gian. Ví dụ: Các mặt nước, ao, hồ có thể tận dụng (không lấp) để làm yếu tố tạo cảnh trong không gian kiến trúc cảnh quan. Mặt nước làm cho không gian thêm rộng ra, các công trình như cao hơn, đẹp hơn.

  • Định hướng tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan đối với các khu vực chức năng trong cho Doanh trại

Mỗi khu chức năng trong doanh trại đều có những chức năng, tính chất, đặc điểm khác nhau. Việc tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan đối vời từng không gian cũng đòi hỏi những yêu cầu riêng, cụ thể như sau:

a) Khu sở chỉ huy và làm việc

– Không gian kiến trúc cảnh quan khu SCH, làm việc phải là không gian đẹp nhất trong doanh trại trung đoàn, đảm bảo là bộ mặt của cả trung đoàn.

– Phải xác định ranh giới và phân vùng không gian kiến trúc cảnh quan của khu SCH, làm việc. Đồng thời, có giải pháp liên kết không gian kiến trúc cảnh quan của khu vực này với các khu vực không gian cảnh quan khác trong doanh trại trung đoàn.

– Xác định rõ chức năng, tính chất của không gian kiến trúc cảnh quan khu SCH, làm việc. Đồng thời, nghiên cứu chức năng, tính chất, từ đó có những giải pháp tổ chức, thiết kế cho phù hợp với từng không gian cảnh quan. Đảm bảo sự hài hòa giữa yếu tố thẩm mỹ và yếu tố công năng của không gian kiến trúc cảnh quan.

Ví dụ: Không gian kiến trúc cảnh quan có chức năng khánh tiết, chào cờ, sinh hoạt tập thể; không gian kiến trúc cảnh quan có chức năng thể dục thể thao…

– Tận dụng cảnh quan tự nhiên để tạo thành không gian kiến trúc cảnh quan, cố gắng giảm thiểu các tác động tới cảnh quan tự nhiên để đảm bảo sự phát triển một cách bền vững.

– Cố gắng sử dụng một cách đa dạng các yếu tố tạo cảnh trong các không gian kiến trúc cảnh quan, tránh sự đơn điệu của không gian kiến trúc cảnh quan.

– Chọn lựa không gian kiến trúc cảnh quan làm điểm nhấn chung về cảnh quan của khu vực. Không gian này phải được thiết kế kỹ hơn so với các không gian kiến trúc cảnh quan khác.

Khu trung tâm trong một Doanh trại quân đội

b) Khu sinh hoạt

– Phải xác định ranh giới và phân vùng không gian kiến trúc cảnh quan của từng tiểu đoàn, khối các đại đội trực thuộc. Đồng thời, có giải pháp liên kết không gian kiến trúc cảnh quan của các khu vực này với các khu vực không gian cảnh quan khác trong doanh trại trung đoàn.

– Xác định rõ chức năng, tính chất của không gian kiến trúc cảnh quan khu sinh hoạt. Đồng thời, nghiên cứu chức năng, tính chất của từng không gian, từ đó, có những giải pháp tổ chức, thiết kế cho phù hợp với từng không gian cảnh quan trong các tiểu đoàn, khối các đại đội trực thuộc, đảm bảo sự hài hòa giữa yếu tố thẩm mỹ và yếu tố công năng của không gian kiến trúc cảnh quan.

Ví dụ: Không gian kiến trúc cảnh quan có chức năng khánh tiết, chào cờ, sinh hoạt tập thể; không gian kiến trúc cảnh quan có chức năng thể dục thể thao, nghỉ ngơi thư giãn…

– Tận dụng cảnh quan tự nhiên để tạo thành không gian kiến trúc cảnh quan, cố gắng giảm thiểu các tác động tới cảnh quan tự nhiên để đảm bảo sự phát triển một cách bền vững.

– Cố gắng sử dụng một cách đa dạng các yếu tố tạo cảnh, tránh sự đơn điệu của không gian kiến trúc cảnh quan.

– Chọn lựa không gian kiến trúc cảnh quan làm điểm nhấn chung về cảnh quan của từng tiểu đoàn, khối các đại đội trực thuộc. Không gian này phải được thiết kế kỹ hơn so với các không gian kiến trúc cảnh quan khác.

Khu nhà ở của cán bộ chiến sỹ trong Doanh trại Quân đội.

c) Khu kho và khu kỹ thuật

Khu kho, kỹ thuật là khu vực có nhiều công trình thấp tầng (1÷2 tầng). Mặt tiền đơn giản nên đóng góp vào thẩm mỹ của các công trình kiến trúc đối với cảnh quan khu vực không nhiều. Mặt khác, khu vực này đòi hỏi có nhiều không gian sân bãi để đỗ, quay xe, xếp dỡ hàng hóa…không thuận tiện cho việc bố trí các yếu tố tạo cảnh. Khi tổ chức kiến trúc cảnh quan cho khu vực này cần cân đối giữa yêu cầu thầm mỹ và các yêu cầu về an toàn, kỹ thuật với các quy định riêng. Chú ý một số vấn đề sau:

– Các không gian trước, sau các công trình thường được sử dụng để phục vụ các chức năng chuyên môn của khu kho, kỹ thuật như để bốc dỡ, cấp phát hàng hóa, để quay xe, sửa chữa xe, máy móc…

+ Để xóa đi sự khô khan, đơn điệu của không gian, có thể sử dụng các yếu tố tạo cảnh nhỏ ở các vị trí không ảnh hưởng tới giao thông và các hoạt động chuyên môn.

Ví dụ: Bố trí bồn hoa nhỏ xung quanh các sân (trừ lối xe vào), vị trí mặt tiền công trình không bố trí cửa, hành lang (tạo bồn hoa, vườn treo, mảng tường cây xanh…)

+ Cây xanh trồng trong khu vực này cũng phải chú ý vị trí không ảnh hưởng đến giao thông, nên chọn lựa các loại cây thân thẳng, tán cây gọn.

+ Sử dụng bề mặt nền phù hợp để đảm bảo độ bền khi xe cộ đi lại, đảm bảo một hệ số hấp thụ bức xạ mặt trời nhất định, không làm tăng lượng bức xạ mặt trời phản xạ từ sân.

– Không gian giữa các công trình: Đây là không gian không sử dụng để phục vụ giao thông hay các hoạt động chuyên môn nên có thể bố trí các vườn hoa nhỏ với sự góp mặt của nhiều yếu tố tạo cảnh. Cây xanh ở khu vực này có thể chọn những cây ăn quả, bóng mát, cây hoa thảo (trang trí). Nên chọn thảm cỏ tự nhiên để phủ bề mặt nền để vừa có tác dụng thẩm mỹ vừa hấp thụ được bức xạ mặt trời. Các bề mặt nền khác như lối đi bộ có thể chọn lựa các loại vật liệu gạch, đá gần gũi với thiên nhiên để tăng hiệu quả thẩm mỹ.

– Một số yếu tố tạo cảnh chung của không gian kiến trúc cảnh quan khu vực kho tàng, kỹ thuật như hàng rào, cổng, các biển bảng…cần được thiết kế đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, chú ý tới màu sắc, chất liệu để tăng hiệu quả thẩm mỹ.

Vị trí trạm sửa chữa tàu nằm cuối khu đất tại một Doanh trại quân đội trên đảo Phú Quốc

d) Khu huấn luyện thao trường

Với chức năng phục vụ cho bộ đội rèn luyện thành thạo việc sử dụng vũ khí, trang bị kỹ thuật, huấn luyện các hình thức chiến thuật… khu vực này chủ yếu là các không gian trống với các yếu tố tạo cảnh đơn giản. Tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan khu vực này cần chú ý:

– Các công trình kiến trúc lớn như như nhà điều hành, kho để vật chất huấn luyện, các công trình kiến trúc nhỏ bao gồm các chòi quan sát, chòi nghỉ phải được bố trí ở những vị trí riêng biệt, ngoài khu vực huấn luyện để không gây ảnh hưởng đến quá trình tập luyện. Kiến trúc của các công trình này đề cao tính thực dụng, phục vụ tốt các chức năng sử dụng, đảm bảo độ bền vững.

– Các vật thể kiến trúc nhỏ như lô cốt, bệ bắn hay những vật cản nhân tạo cũng là thành tố tạo cảnh để tổ chức kiến trúc cảnh quan. Các vật thể này phải có cấu tạo, màu sắc, vật liệu và vị trí đúng theo quy định của cục Quân huấn.

– Yếu tố cây xanh trong khu huấn luyện thao trường được sử dụng nhiều với các tác dụng khác nhau. Cây xanh to, tán rộng tạo cho khu vực những bóng mát là nơi để bộ đội nghỉ ngơi, chờ đợi trong giờ huấn luyện. Những cây thấp, nhỏ có thể được bố trí rải rác trong khu vực nhưng không nên sử dụng quá nhiều vào cùng một vị trí. Những lùm cây làm cho khu vực sát với điều kiện thực tế chiến đấu.

– Địa hình trong khu vực huấn luyện, thao trường nên được giữ nguyên trạng để đảm bảo gắn sát với thực tế chiến đấu. Chú ý xử lý các độ dốc, lớp phủ bề mặt nền đất, thảm cỏ tự nhiên đảm bảo phục vụ huấn luyện lâu dài.

– Các yếu tố tạo cảnh trong không gian kiến trúc cảnh quan khu huấn luyện, thao trường thường được bố trí theo kiểu tự do, việc bố trí chủ yếu phụ thuộc vào các sơ đồ bố trí đã được cục Quân huấn quy định đối với các hình thức tập luyện.

e) Khu rèn luyện thể lực

Ngoài chức năng chính là khu vực để cán bộ chiến sỹ rèn luyện thể lực phục vụ cho quá trình sẵn sàng chiến đấu thì khu rèn luyện thể lực cũng là một trong những không gian kiến trúc cảnh quan đẹp của doanh trại. Khi tổ chức kiến trúc cảnh quan khu vực này cần chú ý:

– Công trình điểm nhấn của khu vực là khán đài hoặc nhà thi đấu. Cùng với các công trình đó, không gian cảnh quan trung tâm là sân vận động hoặc sân lớn phía trước nhà thi đấu. Từ không gian trung tâm, các không gian kiến trúc cảnh quan thành phần được bố trí sao cho phù hợp với các hoạt động thể dục thể thao. Các công trình kiến trúc lớn như khán đài, nhà thi đấu cần phải trau chuốt về hình thức bên ngoài, đảm bảo sự đóng góp về mặt thẩm mỹ đối với các không gian kiến trúc cảnh quan. Có thể sử dụng màu sắc tương phản, vật liệu, kỹ thuật mới đối với các công trình này để tạo nên sự thu hút.

– Công trình kiến trúc nhỏ như các nhà nghỉ, căng tin nhỏ, nhà vệ sinh được bố trí đảm bảo chức năng sử dụng. Các công trình này không bắt buộc phải thiết kế theo mẫu nên có thể nghiên cứu sử dụng các hình dáng, vật liệu, màu sắc đặc biệt, lạ mắt để thu hút, làm các điểm nhấn trong các không gian nhỏ, tạo nên sự sinh động của không gian kiến trúc cảnh quan.

– Các tác phẩm nghệ thuật tạo hình và phương tiện thông tin thị giác (băng rôn, khẩu hiệu, pano, áp phích cổ động khuyến khích rèn luyện thể lực) cần được sử dụng ở nhiều vị trí khác nhau. Thiết kế hình khối, màu sắc, vật liệu cần tạo nên sự dứt khoát, mạnh mẽ.

– Màu sắc chung của khu vực: các yếu tố tạo cảnh trong khu vực này nên sử dụng các màu tương phản, mạnh mẽ, kết hợp với các khoảng không gian thoáng đãng, đảm bảo tầm nhìn hợp lý sẽ tạo nên sự tươi trẻ, khỏe khoắn, tăng thêm tinh thần hăng say luyện tập của bộ đội.

– Cây xanh: Sử dụng nhiều loại cây xanh khác nhau đối với khu vực rèn luyện thể lực. Đối với những không gian luyện tập thì sử dụng các loại cây thân thẳng, tán nhỏ để đảm bảo sự thông thoáng, cây không ảnh hưởng đến luyện tập, thi đấu. Đối với các khu vực nghỉ ngơi sau khi luyện tập thì có thể sử dụng các cây bóng mát tán rộng. Các cây bụi cũng có thể được sử dụng để ngăn cách các khu vực luyện tập hoặc khu rèn luyện thể lực với đường giao thông hoặc các khu vực khác của đơn vị.

f) Khu tăng gia sản xuất

Khu tăng gia trong một Doanh trại Quân đội.

Khu tăng gia sản xuất là khu vực có không gian kiến trúc cảnh quan gần giống với cảnh quan tự nhiên do có ít các công trình kiến trúc, lại có nhiều loại cây trong khu vực trồng trọt. Tổ chức kiến trúc cảnh quan khu vực này cần chú ý tập trung vào các không gian xung quanh nhà chế biến. Cụ thể:

– Khu vực sân trước thường được sử dụng để xe, sắp xếp hàng hóa nên hạn chế bố trí các yếu tố tạo cảnh chiếm nhiều diện tích, ảnh hưởng tới giao thông.  Chú ý thiết kế cổng, tường rào phía trước sân đảm bảo thẩm mỹ. Phía sau tường rào có thể bố trí các bồn hoa nhỏ sát tường nếu diện tích cho phép. Sân trước bố trí các loại cây bóng mát với thân cao, thẳng, tán gọn, bố trí ở phần rìa của sân (có thể sát với tường rào).

– Các không gian bên cạnh, phía sau nhà nếu không bố trí các sân phục vụ chế biến thì có thể tổ chức các vườn hoa nhỏ với mục đích để nghỉ ngơi, thư giãn. Nền sân có thể phủ cỏ, các lối đi trong sân, vườn có thể dùng các loại vật liệu gạch, đá kết hợp bố trí các ghế đá gắn với các lối đi. Nên kết hợp cây ăn quả – lấy bóng mát trong các sân, vườn phía sau và bên cạnh của nhà chế biến.

Các khu vực khác của khu tăng gia sản xuất chú ý thiết kế các vật thể kiến trúc nhỏ (bể nước, giàn cây khu trồng trọt, chòi câu, bờ kè ao cá…) theo chức năng sử dụng, đảm bảo thẩm mỹ, phù hợp với đặc thù không gian. Tận dụng các không gian mặt nước (ao cá) kết hợp với cây xanh trên bờ tạo cảnh quan đẹp cho khu vực.

Doanh trại quân đội là một trong những thể loại công trình kiến trúc có tính chất đặc thù riêng biệt. Tuy nhiên, kiến trúc cảnh quan của doanh trại quân đội cũng không nằm ngoài những quy luật chung về tổ chức bố cục, sự sắp xếp các yếu tố tạo thành. Tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan là một nội dung quan trọng trong công tác quy hoạch doanh trại, góp phần thực hiện phong trào “xây dựng và quản lý doanh trại chính quy, xanh, sạch, đẹp”, nâng cao đời sống vật chất tinh thần của cán bộ, chiến sĩ. Người kiến trúc sư cần nắm chắc các nội dung đã nghiên cứu về tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan doanh trại, gắn kiến thức với các điều kiện thực tiễn của đơn vị để lựa chọn các biện pháp phù hợp nhất./.

NCS. Bùi Thị Kim Dung- Trung tâm TVXD 2

Tài liệu tham khảo:

– PTS.KTS. Hàn Tất Ngạn (ĐH Kiến trúc Hà Nội) – Ebook Kiến trúc cảnh quan.

– TS.TKS Tô Văn Hùng (ĐH Bách Khoa Đà Nẵng) – Tổng quan về kiến trúc cảnh quan.

– Tiêu chí quy hoạch Doanh trại.

 

 


Array

Tin tức liên quan


Tag


Contact us

Liên hệ với chúng tôi

[contact-form-7 404 "Not Found"]

TRỤ SỞ CHÍNH

Địa chỉ:

21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội

TRỤ SỞ MIỀN TRUNG

Địa chỉ:

51 Hoàng Kế Viêm, Bắc Mỹ Phú, Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng

TRỤ SỞ MIỀN NAM

Địa chỉ:

Số 273 Nguyễn Trọng Tuyển - Quận Phú Nhuận - Tp Hồ Chí Minh