Địa chỉ:
21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội
THỰC TRẠNG VỀ QUY HOẠCH – KIẾN TRÚC CÁC CÔNG TRÌNH DÂN SINH CƠ BẢN TRÊN MỘT SỐ ĐẢO TIỀN TIÊU CỦA TỔ QUỐC
Việt Nam có tiềm năng to lớn ở biển, với đường bờ biển dài hơn 3.260km, có diện tích khoảng trên 1 triệu km². Trong 63 tỉnh, thành phố, có 28 tỉnh, thành phố giáp biển, có hơn 3.000 hòn đảo lớn, nhỏ và 2 quần đảo xa bờ là Hoàng Sa và Trường Sa. Các đảo và quần đảo nước ta được chia thành hệ thống đảo ven bờ và các đảo, quần đảo ở ngoài khơi xa. Nơi đảo xa, người dân từng ngày từng giờ phải gồng mình vừa mưu sinh vừa cố gắng giữ từng tấc đất, tấc biển. Nơi mà người dân sẵn sàng hy sinh thân mình cho Tổ Quốc. Tiền tuyến là nơi cả nước hướng về. Từ đất liền, những gì tốt đẹp nhất từ vật chất lẫn tinh thần được gửi gắm ra đảo. Từ bao đời, trải qua biết bao cuộc chiến ác liệt, là một đất nước yếu hơn nhưng luôn luôn chiến thắng vì có hậu phương vững chắc, quân dân nhất nhất một lòng, một hướng tiến lên. Ngày nay cũng vậy, đất liền nguyện là hậu phương vững chắc hết lòng ủng hộ tiền tuyến biển đảo.
Ở các vùng biển đảo của Tổ Quốc đang có một loạt các vấn đề bức thiết cần phải giải quyết:
– Những vấn đề về quy hoạch xây dựng thích ứng với thiên tai và biến đổi khí hậu;
– Những vấn đề về Giáo dục và Đào tạo (trong đó có vấn đề về cơ sở vật chất);
– Những vấn đề về dân sinh giữa trùng khơi;
– Những vấn đề về thiên tai và triều biển dâng trong bối cảnh biến đổi khí hậu;
– Những vấn đề về sống chung với địch hại, thiên tai và sống chung với “biến đổi khí hậu”;
– Những vấn đề về khai thác các lợi ích do tài nguyên biển đem lại,…
Ở giữa trùng khơi và sống chung với địch hại, thiên tai cũng như sống chung với “biến đổi khí hậu” thì chắc chắn nhu cầu giao tiếp cộng đồng là vô cùng bức thiết. Vì vậy trong khu dân cư hay thậm chí trong một số công trình phúc lợi xã hội cần phải tạo ra không gian sinh hoạt cộng đồng. Hơn thế nữa, khi có thiên tai cư dân ở giữa trùng khơi cũng cần không gian trú ẩn an toàn. Ở trong không gian sinh hoạt cộng đồng và không gian trú ẩn họ có thể giúp đỡ nhau, ở đó họ có thể bàn bạc với nhau cách hợp tác, đùm bọc nhau, mưu sinh cùng nhau trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt giữa trùng khơi!
Từ hàng ngàn năm nay, việc bảo vệ chủ quyền biển đảo luôn nằm trong chiến lược phát triển. Không chỉ xây dựng và phát triển các công trình quân sự mà chính sách đưa dân ra đảo lập nghiệp cũng được đề cao. Các giải pháp tạo ra cuộc sống hạnh phúc, yên tâm bám giữ biển đảo cũng được đưa ra, trong đó việc xây dựng các công trình dân sinh cơ bản là yêu cầu quan trọng và cấp bách.
Việc thi công các công trình ngoài hải đảo là một vấn đề hết sức khó khăn và phức tạp do việc vận chuyển với khoảng cách lớn, phương tiện thi công và nhân sự thiếu thốn. Ngoài ra chi phí bảo dưỡng, sửa chữa cũng rất lớn, công trình xây dựng nhanh xuống cấp,…
Với tất cả các yếu tố trên dẫn đến việc cần thiết phải tận dụng được vật liệu tại chỗ (vật liệu đã được “thuần hóa” bởi các điều kiện khí hậu đặc thù của biển đảo) cho những cấu kiện đáp ứng được yêu cầu này. Ngoài ra cũng cần phải có biện pháp xây dựng vừa đảm bảo thời gian thi công ngắn ngoài biển đảo bằng cách sử dụng các cấu kiện đúc sẵn có trọng lượng nhẹ để giảm giá thành, đảm bảo dễ quản lý về chất lượng, hạn chế xâm thực và đảm bảo độ bền lâu cho kết cấu công trình.
Như vậy đề tài: “Giải pháp quy hoạch – kiến trúc các công trình dân sinh cơ bản trên những đảo tiền tiêu của Việt Nam, theo hướng tận dụng vật liệu tại chỗ” là rất cần thiết và mang tính thực tiễn.
Ý nghĩa khoa học
– Đề xuất được hệ thống lý luận về quy hoạch – kiến trúc các công trình dân sinh cơ bản (trạm y tế cơ sở và công trình giáo dục mầm non) trên một số đảo tiền tiêu của Tổ Quốc;
– Xác định các nguyên tắc cơ bản để làm cơ sở cho việc đề xuất những giải pháp tổ chức không gian kiến trúc các công trình dân sinh cơ bản trên một số đảo tiền tiêu của Tổ Quốc;
– Đề xuất được một số mô hình về tổ chức quy hoạch và tổ hợp không gian kiến trúc các công trình dân sinh cơ bản (trạm y tế cơ sở và công trình giáo dục mầm non: nhà trẻ, mẫu giáo, trường mầm non) trên một số đảo tiền tiêu của Tổ Quốc, theo hướng tận dụng vật liệu tại chỗ.
Các đề xuất nhằm tạo ra môi trường ở thích ứng với điều kiện tự nhiên – khí hậu, kinh tế – xã hội. Đây có thể được coi là những kiến thức bổ sung cho bài giảng chuyên đề về các công trình dân sinh ở những địa bàn có nhiều đặc thù như: lịch sử – văn hóa; tự nhiên – khí hậu; kinh tế – xã hội,…
Ý nghĩa thực tiễn:
Những kết quả nghiên cứu đạt được có thể là những gợi ý trong công tác tư vấn về tổ chức không gian kiến trúc các công trình dân sinh cơ bản (trạm y tế cơ sở và các công
trình giáo dục mầm non: nhà trẻ, mẫu giáo, trường mầm non) trên một số đảo tiền tiêu của Tổ Quốc.
Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể là những gợi ý trong tư vấn tổ chức không gian kiến trúc các công trình dân sinh cơ bản trên những đảo tiền tiêu của Tổ Quốc, theo hướng tận dụng vật liệu tại chỗ. Đồng thời, những kết quả nghiên cứu cũng có thể là những kiến thức bổ sung cho các bài giảng chuyên đề về tổ chức không gian kiến trúc các công trình dân sinh cơ bản ở những địa bàn có nhiều đặc thù về các mặt như: tự nhiên – khí hậu; kinh tế – xã hội,…hay ở các đảo và vùng biển đảo khác nhau của đất nước, nếu có các điều kiện tự nhiên – khí hậu; kinh tế – xã hội,…tương đồng với các vùng đảo: Quần đảo xa bờ – Trường Sa và các đảo tiền tiêu: Lý Sơn, Bạch Long Vỹ, Côn Đảo.
Thực trạng tổ chức không gian kiến trúc trạm y tế cơ sở và các công trình giáo dục mầm non ở trong nước tại những vùng khó khăn về kinh tế – xã hội
Sau cách mạng tháng 8 năm 1945 các công trình trạm y tế và cơ sở giáo dục mầm non (trường mầm non, nhà trẻ, mẫu giáo) mới trở nên phổ cập. Từ đó đến nay những thể loại công trình này luôn gắn chặt với hoạt động sống của đại đa số người dân ở thành thị cũng như ở nông thôn.
Sau đây sẽ xem xét về thực trạng tổ chức không gian kiến trúc các công trình trạm y tế và cơ sở giáo dục mầm non ở trong nước tại những vùng khó khăn như vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.
Nói một cách tổng quát, công tác nghiên cứu và thiết kế thực tế về trạm y tế và cơ sở giáo dục mầm non (trường mầm non, nhà trẻ, mẫu giáo) tại các vùng khó khăn về kinh tế và xã hội cũng còn có những vấn đề cần phải bàn thêm. Cụ thể như sau:
– Về mặt lý thuyết: Những nghiên cứu về trạm y tế và cơ sở giáo dục mầm non ở nước ta không nhiều. Nếu có thì đa phần cũng chỉ là những đúc kết từ tài liệu nước ngoài và cố gắng Việt hóa. Có một tài liệu khá tốt, được cập nhật theo nhu cầu xã hội, đó là TCVN. Tài liệu mới nhất hiện nay là: Tiêu chuẩn 52 CN-CTYT 0001:2002 Trạm y tế cơ sở – Tiêu chuẩn thiết kế và TCVN 3907:2011, Trường Mầm non – Yêu cầu thiết kế. Những tài liệu này chỉ là những hướng dẫn về các chỉ số cứng. Giống như các chuyên gia trên thế giới, nhiều kiến trúc sư ở nước ta thường coi trạm y tế và cơ sở giáo dục mầm non như là một thành phần quan trọng của môi trường ở.
– Về mặt thực tế: Phải công nhận là các nhà thiết kế của chúng ta cũng đã đạt được ít nhiều thành công trong quy hoạch và kiến trúc các công trình trạm y tế cơ sở và các công trình giáo dục mầm non (đặc biệt là tổ chức không gian vui chơi – học tập trong các trường mầm non, nhà trẻ, mẫu giáo).
Cả nước hiện có khoảng 10.000 trạm y tế cấp xã, nhưng có tới 50% số trạm cần được sửa chữa và nâng cấp. Phần lớn các công trình đó đã được đầu tư từ nguồn ngân sách trung ương và địa phương. Tuy nhiên, hiện nay, nhiều trạm y tế xã trong tình trạng xập xệ. Hơn thế nữa, hầu hết các cơ sở y tế cấp xã này, đều thiếu trang – thiết bị, nhân lực thiếu và yếu, nhất là ở những trạm y tế vùng sâu, vùng xa, vùng hải đảo khó khăn,…Còn các cơ sở giáo dục mầm non ở các vùng này cũng không khá hơn.
![]() |
![]() |
![]() |
|
Trạm y tế xã Cao Thăng, tỉnh Cao Bằng |
Trạm y tế Nam Trà My,
tỉnh Quảng Nam |
Trạm y tế Thuận Hưng,
tỉnh Sóc Trăng |
![]() |
![]() |
![]() |
| Trường mầm non bản Suối Sát, huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La. | Trường mầm non Sơn Điện 1, huyện Quan Sơn, Thanh Hóa. | Trường mẫu giáo ấp 1 xã Long Trị, Hậu Giang |
|
Hình 1. Hình ảnh một số trạm y tế và cơ sở giáo dục mầm non tại những vùng khó khăn về kinh tế – xã hội. |
||
Nhưng điểm yếu nhất của các trạm y tế xã và những cơ sở giáo dục mầm non là chưa chú ý đến quy hoạch và kiến trúc (đặc biệt là chưa chú ý đến: Mối quan hệ giữa công trình và môi trường).
Trong thiết kế và xây dựng thực tế, hầu hết các hệ thống trạm y tế và cơ sở giáo dục mầm non (trường mầm non, nhà trẻ, mẫu giáo) ở nước ta đều vấp phải những “điểm yếu chết người” này!
Như vậy, sau khi tìm hiểu và tổng quan về những gì thu lượm được, xin nhận định như sau:
– Tất cả những công trình nghiên cứu (kể cả về mặt lý thuyết và thiết kế thực tế) về trạm y tế và các cơ sở giáo dục mầm non (trường mầm non, nhà trẻ, mẫu giáo) của các nhà khoa học Việt Nam đang cố gắng cập nhật những kiến thức về tổ chức dây chuyền chức năng, về tiêu chuẩn thiết kế,…
– Những công trình nghiên cứu của các nhà khoa học trong lĩnh vực tổ chức không gian kiến trúc trạm y tế và các cơ sở giáo dục mầm non cũng chỉ dừng ở mức độ nào đó! Họ đã cố gắng chuyển tải những tri thức của mình vào thực tế sao cho các công trình này có được môi trường thân thiện, tức là xây dựng cơ sở vật chất và tinh thần để phục vụ cho công tác chăm sóc sức khỏe cư dân tại chỗ cũng như chăm lo sức khỏe cho cán bộ, chiến sĩ đang công tác trên các vùng biển đảo; đồng thời phục vụ công tác giáo dục trẻ ở mức tốt nhất trong những bối cảnh cụ thể cho phép!
Tóm lại, có thể khẳng định ở nước ta, trong đó có cả các chuyên gia về trạm y tế và các cơ sở giáo dục mầm non, chưa có bất cứ một công trình nghiên cứu nào chuyên sâu về quy hoạch – kiến trúc trạm y tế và các cơ sở giáo dục mầm non, để đảm bảo quyền được chăm sóc sức khỏe của nhân dân và quyền được học tập, vui chơi của trẻ em với đặc thù của vùng biển đảo. Nơi mà điều kiện kinh tế – xã hội còn vô vàn khó khăn và là nơi mà mưa nhiều, nắng lắm cùng với thiên tai khắc nghiệt ở giữa trùng khơi. Hơn thế nữa, ở các vùng biển đảo của nước ta, nơi mà địch họa luôn luôn rình rập.
Thực trạng về quy hoạch – kiến trúc các công trình dân sinh cơ bản trên một số đảo tiền tiêu của Tổ Quốc
Thực trạng quy hoạch – kiến trúc các công trình dân sinh trên một số đảo tiền tiêu: Tất cả vì biển đảo, vì chủ quyền lãnh thổ thiêng liêng của Tổ Quốc. Tuy đã được Nhà nước, đồng bào trong và ngoài nước quan tâm, nhưng những công trình thiết yếu này đang thiếu hụt một cách nghiêm trọng, thậm chí là đang có kế hoạch chuẩn bị xây dựng hay không có hoàn toàn.
Thực trạng về quy hoạch – kiến trúc trạm y tế cơ sở
– Lấy nhà mình làm trạm xá: Trên xã đảo Quan Lạn, huyện Vân Đồn, Quảng Ninh, ngay cả trạm xá để cho người dân đến thăm khám bệnh cũng không có. Nữ y tá (Đào Thị Trường) lấy nhà mình làm trạm xá tai thôn Tân Lập, ngôi nhà mái ngói rất chật hẹp và đơn sơ. Bà còn xây dựng thêm 01 gian nhà nhỏ nữa để có chỗ cho những bệnh nhân ở xa đến để ở trong thời gian khám và chửa bệnh.
![]() |
Hình 2. Ngôi nhà của nữ
y tá cũng là trạm xá thôn Tân Lập, xã đảo Quan Lạn, Vân Đồn, Quảng Ninh. (Nguồn: TTXVN)
|
Các vật dụng đơn giản: Túi xách nhỏ, đèn pin, đèn dầu (để khâu hay băng bó vết thương). Đó là những vật dụng không thể thiếu đối với nữ y tá này trong những đợt thăm khám sức khỏe cho bà con trên xã đảo, thậm chí dùng chúng để khám và điều trị bệnh ngay trong nhà mình.
+ Trạm y tế nằm trên giấy 20 năm: Quyết định thành lập Trạm y tế thị trấn Dương Đông (huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang) đã có từ năm 1998 và trạm y tế của thị trấn này đã được phê duyệt xây dựng từ tháng 9.1998, nhưng đến nay vẫn chỉ nằm trên giấy vì chưa có quỹ đất để xây dựng? Thị trấn Dương Đông hiện có khoảng 50.000 dân, nhưng việc thăm khám bệnh của cư dân ở đây (đặc biệt là việc tiêm ngừa cho trẻ em) đều được thực hiện tại căn phòng mượn tạm của bệnh viện đa khoa huyện Phú Quốc, trong thời gian chờ trạm y tế thị trấn Dương Đông thoát ra khỏi giấy. Theo tác giả Hoàng Trung (báo Thanh Niên ngày 02.06.2018), vào những ngày tháng 5.2018, có rất đông phụ huynh ở thị trấn Dương Đông đưa con đến phòng mượn của bệnh viện huyện Phú Quốc, Kiên Giang để tiêm ngừa. Phòng mượn này, chỉ rộng khoảng 15m2 nhưng có >100 người chen chúc trong đó. Do quá đông nên nhiều người phải ngồi bít hết hành lang và tràn cả ra ngoài trời.
+ Trạm y tế sẽ được xây dựng tại đảo Phan Vinh, quần đảo Trường Sa: Việc xây dựng thêm các trung tâm y tế tại một số đảo lớn của quần đảo Trường Sa là rất cần thiết để đáp ứng nhu cầu thăm khám và chửa bệnh của cư dân và lực lượng thực thi nhiệm vụ trên vùng biển đảo huyện Trường Sa. Nhằm chăm sóc sức khỏe tốt hơn cho cư dân, cán bộ, chiến sĩ đang công tác trên các vùng biển đảo thuộc Trường Sa và những lực lượng thực thi nhiệm vụ trên biển ngày 25.5.2017, Trung tâm Y tế thị trấn Trường Sa ra đời với số vốn 41 tỷ đồng từ góp sức của nhân dân khắp mọi miền đất nước.
+ Bệnh viện Quân y 175 sẽ xây dựng thêm trung tâm y tế ở đảo Phan Vinh, quần đảo Trường Sa). Hy vọng trong tương lai không xa nữa sẽ xây dựng được các trung tâm y tế tại tất cả các đảo trên quần đảo Trường Sa, sẵn sàng phục vụ chiến sĩ, ngư dân cũng như đón nhận tàu thuyền của nước ngoài gặp nạn hoặc cần sự hỗ trợ về y tế. Đó là những nơi vừa là điểm tựa y tế giữa biển khơi và vừa là địa chỉ đáng tin cậy trong công tác cứu trợ nhân đạo quốc tế.
Thực trạng về quy hoạch – kiến trúc các công trình giáo dục mầm non (trường mầm non, nhà trẻ, mẫu giáo) trên những hòn đảo tiền tiêu của Tổ Quốc
Trường mầm non xã đảo Long Sơn, Vũng Tàu. Cả xã chỉ có một trường mầm non: “Tuổi Thơ”. Trường có 3 cơ sở và 7 nhóm lớp với số lượng ≈250 cháu. Cơ sở chính nằm ở thôn 5, còn 2 cơ sở khác phải học tạm ở nhà dân. Công trình nằm sát đường đi (điều này không được phép bởi các cháu rất dễ bị gây tai nạn do các phương tiện giao thông và hơn thế nữa môi trường trong công trình sẽ rất bẩn do bụi từ đường đi bay vào). Công trình có mái được lợp bằng tole rất nóng, gây ảnh hưởng đến sức khỏe của các cháu. Trường không có bếp, phòng ăn. Cả trường chỉ có 1 nhà vệ sinh chung (hình 3).
![]() |
Cơ sở chính của trường là nhà cấp 4, lợp tole | ![]() |
Trường chỉ có một khu vệ sinh | Hình 3. Trường mầm non xã đảo Long Sơn, thành phố Vũng Tàu |
![]() |
Trường không có sân chơi và vườn trường |
![]() |
Phòng học & trang thiết bị sơ sài
|
Nói tóm lại, do những bất cập về quy hoạch và kiến trúc của trạm y tế cơ sở và các công trình giáo dục mầm non trên vùng biển đảo. Đã đến lúc phải giải quyết để cư dân đang & sẽ sinh sống trên những hòn đảo của Tổ Quốc, cũng như nhu cầu cứu hộ, cứu nạn cho ngư dân và các lực lượng thực thi nhiệm vụ giữ gìn sự bình yên của biển trời Tổ Quốc phải chịu những thiệt thòi không đáng có này
Những vấn đề tồn tại trong tổ chức không gian kiến trúc công trình trạm y tế xã và cơ sở giáo dục mầm non (trường mầm non, nhà trẻ, mẫu giáo) trên các đảo tiền tiêu của Tổ Quốc
Qua các phân tích và đánh giá trên đây, có thể nhận thấy thực trạng giải pháp và hệ thống lý luận về tổ chức không gian kiến trúc công trình trạm y tế và cơ sở giáo dục mầm non tại các vùng biển đảo của đất nước chưa đáp ứng được các yêu cầu của việc chăm sóc sức khỏe ban đầu cho cư dân, cũng như nuôi dưỡng và giáo dục trẻ vì còn một số điều cần bàn như được trình bày sau đây:
– Ở trên thế giới và cũng giống như ở trong nước, phần lớn các thể loại công trình dân sinh cơ bản (trạm y tế và cơ sở giáo dục mầm non: trường mầm non, nhà trẻ, mẫu giáo) đều được xây dựng độc lập trong các khu dân cư (tức là 2 thể loại công trình kể trên đều có vị trí xây dựng khác nhau).
– Những công trình dân sinh thiết yếu (trạm y tê và các cơ sở giáo dục mầm non) trên các vùng biển đảo của Tổ quốc đang thiếu hụt một cách trầm trọng.Thạm chí là có kế hoạch chuẩn bị xây dựng hay không có hoàn toàn
– Nếu ở đảo nào đó có các thể loại công trình nêu trên thì còn rất nhiều điều bất cập. Cụ thể:
+ Bất cập trong dây chuyền sử dụng: Các chức năng và dây chuyền chăm sóc sức khỏe ban đầu
cho cư dân, cũng như chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ được tổ chức rất phân tán, lộn xộn,…nên
chưa đáp ứng được phương pháp theo công nghệ mới trong y tế và giáo dục;
+ Bất cập về cấu trúc công năng: Trong quy trình chăm sóc sức khỏe ban đầu cho cư dân, cũng như nuôi dưỡng và giáo dục trẻ còn thiếu rất nhiều không gian chính và phụ hoặc nếu có thì sử dụng cũng còn rất lộn xộn nên chưa hiệu quả do không có sự gắn kết giữa các chức năng chính và phụ;
+ Bất cập về cơ cấu không gian chức năng: Một số không gian chức năng cần bổ sung theo công nghệ mới trong y tế và giáo dục. Hơn thế nữa, đối với điều kiên trên các vùng biển đảo cũng cần thêm những không gian đặc thù như không gian trú ẩn chẳng hạn khi thiên tai xảy ra;
+ Bất cập về diện tích: Sự phân bố chưa hợp lý, khu vực phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho cư dân, cũng như nuôi dưỡng và giáo dục trẻ còn thiếu, đặc biệt là không gian vui chơi ngoài trời chưa được xem là yếu tố quan trọng trong tổ chức không gian kiến trúc công trình;
+ Bất cập về không gian chức năng: Không gian phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho cư dân, cũng như nuôi dưỡng và giáo dục trẻ trong từng đơn vị chức năng chồng chéo. Không gian trú ẩn cho người lớn tuổi và cho người khuyết tật khi thiên tai lớn xảy ra chưa được tính đến;
+ Bất cập về quy hoạch: Cảnh quan, môi trường, tổ chức dịch vụ trong chăm sóc sức khỏe cư dân, cũng như nuôi dưỡng và giáo dục trẻ còn thiếu;
+ Bất cập về kiến trúc: Kiến trúc quá đơn giản không mang đặc thù của công trình công cộng.
Hướng nghiên cứu và các vấn đề trong tổ chức quy hoạch – kiến trúc các công trình dân sinh cơ bản trên một số đảo tiền tiêu của Tổ Quốc
– Hướng nghiên cứu: Do tính chất của không gian kiến trúc công trình dân sinh cơ bản trên một số đảo tiền tiêu của Tổ Quốc cũng được tạo thành bởi nhiều đơn vị chức năng, đồng thời không gian kiến trúc của mỗi đơn vị chức năng còn nhiều bất cập như đã nêu trên đây. Vì vậy, hướng nghiên cứu chính là giải pháp cho từng chức năng trong mối quan hệ chặt chẽ với tổng thể công trình.
– Các vấn đề tập trung giải quyết trong đề tài: Trên cơ sở của những vấn đề bất cập đã nêu ra và lựa chọn hướng nghiên cứu. Cụ thể, đề tài giải quyết các nội dung chính sau đây:
+ Về không gian kiến trúc tổng thể của công trình: Đề tài đề xuất các giải pháp nhằm giải quyết những bất cập về tổ chức tổng mặt bằng và cấu trúc công năng của từng thể loại công trình;
+ Về không gian kiến trúc các đơn vị chức năng: Đề tài đề xuất các giải pháp nhằm giải quyết những bất cập về tổ chức dây chuyền sử dụng và cơ cấu chức năng, phân bổ diện tích và tính chất của
không gian kiến trúc các đơn vị chức năng chịu tác động mạnh mẽ của thiên tai ở các vùng biển đảo.
Riêng đối với không gian kiến trúc trường mầm non, nhà trẻ, mẫu giáo rất cần kết hợp chức năng trú ẩn cho người lớn tuổi, ốm đau, khuyết tật và khi có thiên tai.
Tùy theo thể loại công trình mà cách xử lý không gian kiến trúc tổng thể công trình & không gian kiến trúc các đơn vị chức năng rất khác nhau. Cụ thể như sau:
– Đối với trạm y tế cơ sở: Đề tài tập trung giải quyết ba đơn vị chức năng cơ bản sau đây:
+ Khu hành chính, hậu cần;
+ Khu vực tư vấn sức khỏe, khám và chửa bệnh;
+ Khu vực sử lý rác thải và phù trợ.
– Đối với các cơ sở giáo dục mầm non (trường mầm non, nhà trẻ, mẫu giáo): Đề tài tập trung giải quyết 3 chức năng cơ bản sau đây:
+ Khu chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ (khu học tập);
+ Khu hành chính và trú ẩn dành cho cư dân khi thiên tai;
+ Khu phù trợ.
Trong mỗi đơn vị chức năng có nhiều không gian. Số lượng và tính chất của những không gian đó tạo nên mỗi đơn vị chức năng phụ thuộc vào đặc điểm hoạt động của nó. Nhưng trong đề tài chỉ giải quyết được một số không gian đặc trưng còn có những bất cập như đã phân tích trên đây.
Trong tất cả những đơn vị chức năng tạo nên các thể loại công trình của trạm y tế cơ sở và các công trình giáo dục mầm non, trong đề tài nhóm tác giả đặc biệt chú ý nhiều đến các không gian sau:
Trong bảng 1.2, liệt kê các đơn vị chức năng cụ thể của từng công trình (cùng với những không gian tạo nên mỗi đơn vị chức năng của trạm y tế cơ sở và các công trình giáo dục mầm non.
Các không gian cần giải quyết trong đề tài được tô màu vàng. Còn lại những không gian khác có thể được bổ sung hay loại bỏ (tùy theo đặc điểm kinh tế – xã hội của từng hòn đảo tiền tiêu) so với các Tiêu chuẩn 52 CN – CTYT 0001 : 2002 Trạm y tế cơ sở – Tiêu chuẩn thiết kế và TCVN 3907 : 2011, Trường Mầm non – Yêu cầu thiết kế

Yếu tố kinh tế – xã hội trên các vùng biển Việt Nam
Yếu tố kinh tế biển đảo
Ngày 23.6.1994, tại kỳ họp thứ 5 (khóa IX), Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về phê chuẩn Công ước LHQ về Luật Biển năm 1982, trong đó có hai điểm chính:
+ Việt Nam quyết tâm cùng cộng đồng quốc tế xây dựng trật tự pháp lý công bằng, khuyến khích
sự phát triển và hợp tác trên biển.
+ Việt Nam chủ trương giải quyết các tranh chấp về chủ quyền lãnh thổ trên biển Đông bằng theo tinh thần bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau, tôn trọng pháp luật quốc tế, đặc biệt là Công ước LHQ về Luật Biển 1982, tôn trọng quyền chủ quyền và quyền tài phán của các nước ven biển.
hiện hàng chục mỏ dầu khí, trong đó đã khai thác gần một chục mỏ. Ngoài ra, còn có các khoáng sản với tiềm năng lớn (than, sắt, titan, cát thủy tinh, muối và các loại vật liệu xây dựng).
Nguồn lợi hải sản nước ta được đánh giá vào loại phong phú. Theo các điều tra, đã phát hiện khoảng 11.000 loài sinh vật, trong đó có 6.000 loài động vật đáy, 2.400 loài cá (trong đó có 130 loài có giá trị kinh tế), 653 loài rong biển, 657 loài động vật phù sa, 537 loài thực vật phù du, 225 loài tôm biển,…Trữ lượng cá ước tính khoảng 3,1 – 4,1 triệu tấn, khả năng khai thác từ 1,4 đến 1,6 triệu tấn. Các dãy núi đá vôi vươn ra sát biển, nhiều vịnh, bãi cát trắng, hang động, bán đảo và các đảo lớn nhỏ liên kết thành quần thể du lịch hiếm có như di sản Hạ Long. Các thắng cảnh ở vùng ven biển hay các di tích lịch sử, văn hóa. Đó là tiềm năng phát triển du lịch dưỡng bệnh; du lịch sinh thái, du lịch thể thao: bơi, lặn sâu, lướt ván, đua thuyền,…và nghiên cứu khoa học vùng ven bờ, hải đảo.
Yếu tố xã hội trên các vùng biển đảo: Cả nước có 12 huyện đảo, 53 xã đảo với khoảng hơn 240.000 người, mật độ trung bình trên các đảo là 95 người/km2. Đã đến lúc cần phải phát triển mạng lưới y tế và giáo dục trên những vùng biển đảo biển đảo, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khoẻ và giáo dục trẻ cho dân cư biển đảo, đồng thời hổ trợ các lực lượng thực thi nhiệm vụ công trên các vùng biển đảo của Tổ Quốc. Đưa dân ra đảo sinh sống có ý nghĩa rất lớn đối với an ninh quốc phòng. Một mặt góp phần khẳng định chủ quyền, mặt khác, tạo ra môi trường sinh sống mới, xây dựng kinh tế mới nhằm đa dạng hóa trong phát triển kinh tế – xã hội của đất nước. Tuy vậy, trên thực tế vẫn còn những tồn tại khi thực thi chính sách định cư dân ở đảo. Cụ thể: Chính sách chưa hoàn thiện, sự hổ trợ chưa phù hợp với thực tế để di dân ổn định cuộc sống, bảo vệ sức khoẻ & an toàn sinh mạng trên biển,…
Yếu tố kỹ thuật xây dựng
Ý nghĩa công nghiệp hóa và sử dụng vật liệu tại chỗ trong xây dựng tại các vùng hải đảo của Việt Nam: Việc sử dụng vật liệu tại chỗ trong xây dựng là truyền thống và mang lại nhiều lợi ích. Còn công nghiệp hóa là hết sức đa dạng đối với mọi loại hình xây dựng. Nhờ đó, tạo điều kiện xây dựng nhanh, nâng cao chất lượng, giảm giá thành, giảm tác động đến hệ sinh thái biển.
Trong hình 2.2 giới thiệu ý nghĩa của công nghiệp hóa xây dựng và sử dụng vật liệu tại chỗ trong các công trình trên những vùng hải đảo của Tổ Quốc.

– Triển vọng đối với vùng biển đảo: Di dân ra biển đảo, đòi hỏi khối lượng xây dựng lớn. Sự kết hợp công nghiệp hóa xây dựng với sử dụng tiềm năng về vật liệu xây dựng tại chỗ là hướng đúng đắn.
Hệ lắp ghép cấu kiện nhỏ được vận chuyển và lắp dựng thủ công cùng với việc khai thác các loại vật liệu tại chỗ (đó là các loại vật liệu: cát mặn (cát biển), đá, sỏi,…là phù hợp nhất trong điều kiện các vùng biển đảo của đất nước (bảng 2.4).
| Bảng 2.Sơ đồ lựa chọn phương pháp thi công | ||
| Tiềm năng vật liệu xây dựng |
|
Phương pháp thi công truyền thống cộng với
Phương pháp thi công lắp ghép sử dụng cấu kiện nhỏ |
| Chủ trương của nhà nước | ||
| Đặc thù của biển đảo | ||
Những loại vật liệu này có thể được sử dụng trực tiếp hay có thể chế tác thành bê tông cát mặn (cát biển) hay gạch ép theo dạng không nung,…Loại bê tông cát mặn hay gạch ép dạng không nung này có thể chế tác bằng phương pháp cơ khí, bán cơ khí hoặc thủ công do người dân tự lo. như bảo vệ chủ quyền trên các vùng biển đảo của Tổ Quốc.
Như chúng ta đã biết, Biển là bộ phận cấu thành chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc, là không gian sinh tồn, cửa ngõ giao lưu quốc tế, gắn bó mật thiết với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phát triển kinh tế XH chủ lực trong tương lai. Vì vậy chủ đề “ Cần phải đề xuất giải pháp quy hoạch – kiến trúc các công trình dân sinh cơ bản (trạm y tế cơ sở và công trình giáo dục mầm non – trường mầm non, nhà trẻ, mẫu giáo) trên một số đảo tiền tiêu của Tổ Quốc, theo hướng tận dụng vật liệu tại chỗ, nhằm tạo ra môi trường ở thích ứng với điều kiện tự nhiên, khí hậu, kinh tế và xã hội là một vấn đề hết sức bức thiết nhằm:
– Tạo môi trường hợp lý để chăm sóc sức khỏe ban đầu cho cư dân;
– Đảm bảo không gian cần thiết và thích ứng cho việc học tập và vui chơi của trẻ em ở lứa tuổi mầm non.
– Giải pháp nhằm nâng cao giá trị vật chất và tinh thần, tạo động lực cho sự phát triển ổn định hài hòa cân đối cho dân cư sông trên đảo yên tâm bám biển.
Tác giả: TS.KTS. Lê Kim Thư (Học Viện Kỹ thuật Quân sự) – Ths.KTS. Bùi Thùy Dung (Viện Thiết kế BQP)
Tài liệu tham khảo:
– Chính sách di dân ra đảo (trích);
– Chính sách phát triển y tế, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị ngành y tế (trích);
– Nghị quyết về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030