Kiến trúc thời kỳ Pháp thuộc tại Hà Nội (P2) - DCCD

23


12-2014

Kiến trúc thời kỳ Pháp thuộc tại Hà Nội (P2)

360 DCCD

Phần 2: Ảnh hưởng của: “Kiến trúc Pháp thuộc” tới kiến trúc Hà Nội đương đại.

Ta có thể bắt gặp một công trình mang dáng dấp “Kiến trúc Pháp thuộc” khắp mọi nơi, từ Nam ra Bắc, từ nông thôn ra thành thị…Bất kỳ thể loại công trình nào cũng có thể áp dụng, cũng có thể kế thừa. Nó chứng minh tầm ảnh hưởng to lớn của hệ thống di sản: “Kiến trúc thời kỳ Pháp thuộc” Tới Kiến trúc Việt Nam đương đại.

Hà Nội, Một thủ đô đang trong đà hội nhập và phát triển mạnh mẽ, cũng chưa thể thoát khỏi tầm ảnh hưởng ấy. Mặc cho các kiến trúc sư trẻ đang vùng vẫy, những công trình hơi hướng Pháp thuộc vẫn mọc lên từng ngày.

  1. Ảnh hưởng của kiến trúc Pháp thuộc tới kiến trúc công cộng.

Các công trình công sở Hà Nội đương đại là sự đa dạng về các phong cách. Sự đa dạng ở đây đi gần với hỗn tạp. Trên khía cạnh học hỏi một hình thái kiến trúc thời thượng một thời nay đã đi vào lịch sử đã trở thành sự bắt chước, sự dập khuôn mang tính tiêu cực trong xây dựng các công trình đương đại. Phần lớn các công trình nhại cổ này được xây dựng khi các kiến trúc sư hoặc các chủ đầu tư đều chưa cập nhật đầy đủ dữ liệu về những giá trị cổ điển trong nhiều phong cách “kiến trúc thời thực dân”.

Trụ sở Bộ Tài Chính (Theo phong cách Tân cổ điển).

Trụ sở Bộ Tài chính được hoàn thành những năm đầu thế kỷ 21 với 12 tầng nổi và 2 tầng hầm. Tuy nhiên, thay vì một tầng bệ chắc chắn thường thấy trong kiến trúc Tân cổ điển, ở đây chúng ta thấy những cửa cuốn vòm mở rộng. Các hàng cửa tầng trên là một “tổ hợp” lộn xộn giữa các cửa cuốn vòm, cửa vuông, cửa chữ nhật không theo một trật tự, quy luật nào cả.

Trụ sở Toà án nhân dân TP Hà Nội.

Trụ sở Toà án nhân dân thành phố Hà Nội được xây dựng đầu những năm 1990 trên khu đất của Toà án thời Pháp thuộc. Hình khối toà nhà cũng có  hình chữ H từa tựa như hình khối Toà án xưa và cũng mang tính đăng đối “nghiêm ngặt”. Mở rộng trên lối vào là cấu trúc theo kiểu Porticus1, một thành phần thường thấy trong kiến trúc Cổ điển Pháp, nhưng có tỷ lệ quá lớn so với toà nhà và được đỡ bởi hàng cột mảnh khảnh. Hai khối nhô ra phía trước theo kiểu Avancorps2 thì có độ nhô ra quá nhỏ.

Trụ sở UBND Quận Tây Hồ (Theo phong cách Chiết Trung chủ nghĩa).

Trụ sở UBND quận Tây Hồ khánh thành những năm cuối thập kỷ 1990 trên một khu đất rộng rãi, nhìn ra một giao lộ lớn, đáng lẽ có thể coi là  biểu trưng cho một khu vực đô thị hiện đại và đang phát triển mạnh mẽ của Thủ đô.

Việc tổ chức các băng kính trải dài theo phương ngang và phương đứng tại một số vị trí khiến cho các khu vực này trở nên nhẹ nhàng, bay bổng. Tuy nhiên có lẽ sự “ám ảnh” Tân cổ điển khiến các tác giả dựa vào công trình một loạt “thành phần Cổ điển“.

Vậy tại sao một phong cách kiến trúc đã tồn tại cách đây hàng thế kỷ và cũng đã tự kết thúc vai trò lịch sử của nó cách đây tới 90 năm, lại có thể tồn tại và phát triển “Nở hoa” trên khắp các bề mặt công trình công sở tại Hà Nội?

  • Nguyên nhân về xã hội bắt nguồn từ việc chuyển đổi sang kinh tế thị trường tạo dựng nên một nhóm trung lưu mới nổi và hãnh tiến, khao khát được bày tỏ và thể hiện nghệ thuật nhưng lại chưa tìm hiểu sâu về nghệ thuật.
  • Nguyên nhân về nhận thức thể hiện ở cách hiểu sai lệch về vai trò và ý nghĩa của cơ quan công quyền, chức năng quản lý hành chính được gắn với quyền lực và quyết định của những người có quyền, có tiền.
  1. Ảnh hưởng của kiến trúc Pháp tới kiến trúc nhà ở.

Ảnh hưởng tới kiến trúc nhà ống.

Xu thế tìm đến những hình thức nghệ thuật xưa cũ của Châu Âu. Nhằm thể hiện được sự xa hoa, giàu có của gia chủ một cách rõ rệt hơn. Vì vậy hàng loạt các công trình “Nhà ống” mọc lên với bộ mặt đa phong cách, mang lại những dãy phố Rộn ràng, màu sắc.

Nhà ống trên phố Thụy Khuê và phố Bát Đàn.

Không khiêm nhường như nhà 2 tầng mà người Pháp xây, những mặt đứng này được chồng nhiều tầng với hình thức trang trí cổ điển từ dưới lên trên. Đa phần xuất hiện các trán tường tam giác thô kệch theo kiểu Fronton3 ở đầu hồi và kết thúc mái, hàng cột giả cổ màu mè bởi điêu khắc trang trí từ bệ đến đầu cột, hệ gờ chỉ lòe loẹt chạy dàn trải không theo quy luật,…

Nhà ống trên phố Âu Cơ và Lương Văn Can.

Những mặt đứng “hội tụ” đầy đủ những gì cóp nhặt của lối kiến trúc Tân cổ điển này không những làm căn nhà trở nên lòe loẹt, màu mè mà căn nhà càng mang cảm giác nặng nề từ cách sắp xếp tỉ lệ, bố trí chi tiết. Các mảng tường được tận dụng triệt để cho gờ chỉ, phào nổi chạy ngang, lớp vữa đánh sần, gạch ốp bên ngoài một các vô tội vạ.

Ảnh hưởng tới kiến trúc Biệt thự.

Đã một thời, những ngôi biệt thự cổ kính trên phố, xinh xắn núp dưới hàng cây là biểu trưng của những ông chủ giàu có, hưởng thụ cuộc sống của tầng lớp quý tộc vương giả nhiều người thèm muốn. Nhưng ngày nay với tư duy tìm về những giá trị để lại của kiến trúc nghệ thuật cổ điển, người ta hài lòng với các thiết kế mang tính biểu trưng sự bắt chước, lặp lại các motif trang trí cổ. Tạo nên một hệ thống những sản phẩm nghệ thuật hào nhoáng, nhưng không mang nhiều giá trị nghệ thuật.

Biệt thự khu Vườn Đào                                                                                                          Biệt thự ven Hồ Tây

Về yếu tố quy hoạch, những biệt thự Pháp thuộc luôn được đặt trong khuôn viên rộng:  diện tích xây dựng lẫn khoảng sân vườn khá lớn được trồng nhiều cây xanh, tổ chức lối dạo và bố trí cảnh quan. Đây là một yếu tố mà các biệt thự nhại cổ ở Hà Nội – Tấc đất tấc vàng không thể nào có được. Khiến cho các biệt thự này càng trở nên “ Trơ trẽn” ngoài thiên nhiên.

  1. Ảnh hưởng của kiến trúc Pháp tới xây dựng các khu ở, khu đô thị.

Hiện tượng kiến trúc nhại cổ còn lan tràn cả ở những khu nhà ở liên kế, khu ở tách biệt hay những khu dịch vụ kết hợp nhà ở. Nổi bật bởi tầng mái giả Mansard dày đặc một vùng. Lớp đá phiến của các công trình Tân cổ điển từ thế kỉ trước nay được lợp tôn và trổ liên tục cửa sổ với sự bất ổn về tỉ lệ. Hệ thống balcon trang trí rườm rà những gờ chỉ nổi, đắp điếm đâu đó là các console lạc lõng sử dụng nhiều loại vật liệu đề cao tính giả cổ.

Khu đô thị The Manor.

Di sản kiến trúc Pháp thuộc ở Hà Nội mang nhiều giá trị to lớn, đặc biệt là các giá trị về mặt thẩm mỹ. Tuy nhiên việc xuất hiện và phát triển nhiều công trình mang tính nhái cổ, nhái Pháp thuộc đang trở thành một trào lưu đáng chê trách.

Sự ảnh hưởng của trào lưu này đến kiến trúc Hà Nội đương đại phán ảnh một cái nhìn lệch lạc về thẩm mỹ, quan niệm nghệ thuật, kèm theo đó là những hệ luỵ sâu xa đối với bộ mặt đô thị Hà Nội vốn đã thiếu tính đồng bộ lâu nay. Có thể có rất nhiều nguyên nhân. Nhưng mỗi kiến trúc sư chúng ta hãy trau dồi, bổ sung kiến thức về “Kiến trúc Pháp thuộc” trước khi thiết kế. Tiếp tục nghiên cứu những giải pháp tốt hơn cho công trình trong vùng khí hậu nhiệt đới ẩm – Như một thời người Pháp đã  rất thành công.

(1), (2), (3) Là các hình thức kiến trúc cổ điển pháp.

Porticus: Hình thức sảnh có mái, có cột chống.

Avancorps: Cấu trúc mặt bằng có 2 khối đầu hồi nhô ra khỏi mặt tiền.

Fronton: Hình thức trán tam giác xuất hiện trên sảnh, hoặc mái trong kiến trúc pháp.

Kts. Nguyễn Văn Kiên

TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Đặng Thái Hoàng: Kiến trúc Hà Nội thế kỷ XIX – XX. NXB Hà Nội, 1995.
  2. F.Teronobu, Phạm Đình Việt và cộng sự: Bảo tồn di sản kiến trúc Hà Nội. NXB Xây dựng, 1997.
  3. Hữu Ngọc, L. Borton: Kiến trúc Pháp ở Hà Nội. NXB Thế giới.
  4. Nguyễn Đình Toàn: Những nhân tố tự nhiên và truyền thống văn hoá bản địa trong kiến trúc thời kỳ Pháp thuộc ở Việt Nam. Luận án tiến sĩ, 1997.
  5. Trần Hùng, Nguyễn Quốc Thông: Thăng Long – Hà Nội, mười thế kỷ đô thị hoá. NXB Xây dựng, 2004.
  6. Trần Huy Liệu: Lịch sử thủ đô Hà Nội. NXB Hà Nội, 2000.
  7. Kiến trúc các công trình xây dựng tại Hà Nội (1875 – 1945) . NXB Thế giới, 2009.
  8. V. Malherbe và cộng sự : Hà Nội – giấc mơ Tây phương ở Viễn đông. Hà Nội, 2010.
  9. Trần Quốc Bảo: Kiến trúc Pháp ở Hà Nội và tầm ảnh hưởng của nó, Đề tài nghiên cứu cấp bộ, Trường đại học Xây dựng.

Array

Tin tức liên quan


Tag


Contact us

Liên hệ với chúng tôi

[contact-form-7 404 "Not Found"]

TRỤ SỞ CHÍNH

Địa chỉ:

21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội

TRỤ SỞ MIỀN TRUNG

Địa chỉ:

51 Hoàng Kế Viêm, Bắc Mỹ Phú, Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng

TRỤ SỞ MIỀN NAM

Địa chỉ:

Số 273 Nguyễn Trọng Tuyển - Quận Phú Nhuận - Tp Hồ Chí Minh