Địa chỉ:
21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội
Chính phủ đã ban hành nhiều Nghị định mới hướng dẫn Luật Xây dựng 2025, trong đó, Nghị định số 217/2026/NĐ-CP ngày 19/6/2026 quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng; Nghị định số 212/2026/NĐ-CP ngày 17/6/2026 quy định về điều kiện năng lực hoạt động xây dựng, hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng, trong đó: bỏ Chứng chỉ hành nghề đối với hai lĩnh vực Quản lý dự án và Định giá xây dựng, chuyển sang cơ chế quản lý điều kiện năng lực và hậu kiểm. Đây là nỗ lực nhằm giảm bớt thủ tục hành chính “tiền kiểm”, chuyển giao quyền tự chủ và nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư và cá nhân tham gia dự án.

Thay đổi tư duy quản lý
Điểm cốt lõi và gây chú ý nhất trong hệ thống quy định mới là việc bãi bỏ bắt buộc cấp Chứng chỉ hành nghề (CCHN) đối với hai lĩnh vực phổ biến trước đây là Quản lý dự án và Định giá xây dựng. Theo quy định mới, cơ quan nhà nước chỉ tập trung cấp và siết chặt CCHN cho 4 lĩnh vực rủi ro cao trực tiếp liên quan đến an toàn công trình bao gồm: Khảo sát xây dựng, lập quy hoạch đô thị và nông thôn, thiết kế xây dựng và giám sát thi công xây dựng.
Tiêu chuẩn mới cho nhân sự Quản lý dự án (Giám đốc Quản lý dự án)
Dù không còn yêu cầu CCHN Quản lý dự án riêng biệt, nhưng Nghị định 217/2026/NĐ-CP và các văn bản đi kèm lại quy định chặt chẽ về điều kiện năng lực thực tế đối với chức danh Giám đốc quản lý dự án. Cá nhân chỉ được đảm nhận chức danh quản lý phù hợp với chuyên ngành đào tạo và số năm kinh nghiệm làm việc thực tế tại các dự án tương đương.
Cơ chế tự chịu trách nhiệm trong lĩnh vực Định giá xây dựng
Tương tự Quản lý dự án, việc cắt giảm CCHN Định giá xây dựng mở ra cơ chế hoạt động linh hoạt nhưng đầy thách thức. Khi thuê nhân sự tư vấn quản lý chi phí hoặc tự thực hiện, chủ đầu tư phải căn cứ vào bằng cấp chuyên môn, kinh nghiệm thực tế của kỹ sư để giao việc. Việc đánh giá năng lực của các kỹ sư định giá lúc này sẽ dựa nhiều vào uy tín hoạt động, quá trình tham gia các dự án thực tế được lưu vết trên hệ thống thông tin quốc gia thay vì dựa vào thời hạn của CCHN.

Số hóa toàn diện và cấp CCHN điện tử bằng Mã định danh
Đối với các lĩnh vực còn lại cần chứng chỉ, cũng như việc quản lý năng lực của cá nhân quản lý dự án/định giá, quy định mới áp dụng đồng bộ hệ thống công nghệ thông tin. Toàn bộ chứng chỉ hành nghề xây dựng được chuyển sang hình thức điện tử. Theo khoản 6 Điều 21 Nghị định 212/2026/NĐ-CP, kết quả giải quyết thủ tục hành chính về cấp chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng được cấp và trả dưới dạng điện tử, gắn với mã định danh năng lực hoạt động xây dựng của cá nhân và được cập nhật, lưu trữ trên Hệ thống thông tin về hoạt động xây dựng. Kết quả điện tử này có giá trị pháp lý như bản giấy theo quy định của pháp luật về xây dựng và giao dịch điện tử, đồng thời được sử dụng để khai thác, chia sẻ và phục vụ giải quyết các thủ tục có liên quan. Thông tin năng lực, lịch sử hành nghề, các công trình đã tham gia của từng cá nhân được tích hợp đồng bộ vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng. Bất kỳ hành vi khai gian kinh nghiệm hay vi phạm chất lượng công trình đều bị lưu vết công khai trên hệ thống.
Theo Điều 19 Nghị định 212/2026/NĐ-CP, mỗi cá nhân tham gia hoạt động xây dựng có phát sinh dữ liệu về năng lực hoạt động xây dựng phải được gắn với một mã định danh năng lực hoạt động xây dựng duy nhất. Đối với công dân Việt Nam, mã định danh này được xác lập trên cơ sở số định danh cá nhân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; đối với cá nhân nước ngoài hoạt động xây dựng tại Việt Nam, mã định danh được xác lập trên cơ sở số hộ chiếu được cấp.
Bên cạnh mã định danh năng lực hoạt động xây dựng, mỗi cá nhân được cấp chứng chỉ hành nghề còn được cấp một mã số chứng chỉ hành nghề riêng. Theo khoản 8 Điều 27 Nghị định 212/2026/NĐ-CP, mã số chứng chỉ hành nghề là dãy số gồm 08 chữ số, được cấp tự động trên hệ thống khi cá nhân đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề. Mã số này được liên kết với mã định danh cá nhân và được quản lý trên Hệ thống thông tin về hoạt động xây dựng, bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành có liên quan. Đáng chú ý, mã số chứng chỉ hành nghề không thay đổi khi cá nhân thực hiện thủ tục cấp mới, cấp lại hoặc cấp chuyển đổi chứng chỉ hành nghề.
Có thể nhận thấy, những thay đổi này mang lại “luồng gió mới” giúp cởi trói thủ tục hành chính, đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị dự án và giải ngân vốn đầu tư. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra bài toán lớn cho các doanh nghiệp và cá nhân: không còn chứng chỉ “làm bùa hộ mệnh”, chỉ có năng lực thực chất và hồ sơ kinh nghiệm minh bạch mới là tấm vé thông hành uy tín nhất trên thị trường xây dựng hiện đại./.
Bài viết: Nguyễn Ngọc Thịnh, Trung tâm QLDA&TVGS1