NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA TIÊU CHUẨN TCVN 10304:2025 TRONG THIẾT KẾ MÓNG CỌC VÀ TÁC ĐỘNG ĐẾN TỔNG MỨC ĐẦU TƯ CỦA DỰ ÁN. - DCCD

24


06-2026

NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA TIÊU CHUẨN TCVN 10304:2025 TRONG THIẾT KẾ MÓNG CỌC VÀ TÁC ĐỘNG ĐẾN TỔNG MỨC ĐẦU TƯ CỦA DỰ ÁN.

360 DCCD

Móng cọc là bộ phận kết cấu chịu lực quan trọng nhất của hầu hết các công trình dân dụng và công nghiệp tại Việt Nam. Việc tính toán chính xác sức chịu tải và độ lún của cọc quyết định trực tiếp đến sự an toàn và chi phí đầu tư dự án. TCVN 10304:2014 trước đây được xây dựng dựa trên tiêu chuẩn gốc của Nga là SP 24.13330.2011, tuy nhiên sau hơn một thập kỷ áp dụng, trải qua nhiều đợt sửa đổi lớn (gần nhất là năm 2023), tiêu chuẩn này đã bộc lộ một số bất cập, chưa tiệm cận tối ưu với sự phát triển của công nghệ xây dựng và các tiêu chuẩn quốc tế hiện đại. Do đó, tháng 7/2025, Bộ Xây dựng đã ban hành TCVN 10304:2025 để thay thế phiên bản 2014, đây là bước chuyển mình tất yếu nhằm đồng bộ hóa quy chuẩn kỹ thuật trong nước với quốc tế. Một số thay đổi cốt lõi giữa hai tiêu chuẩn và tác động của nó đến tổng mức đầu tư (TMĐT) của dự án như sau:

  1. Các thay đổi kỹ thuật cốt lõi trong tính toán và thiết kế

Bổ sung hệ số tầm quan trọng của công trình (ɤ0) và tải trọng đầu cọc. TCVN 10304:2014 quy định về tải trọng tác dụng lên đầu cọc tương đối đơn giản, chưa phân hóa sâu sắc quy mô công trình trong các công thức tổng quát. TCVN 10304:2025 thì bổ sung nghiêm ngặt hệ số tầm quan trọng ɤ0. Cụ thể: ɤ0= 1.15 (công trình cấp đặc biệt, rất quan trọng); ɤ0= 1.0 (công trình thông thường) và ɤ0= 0.87 (công trình tạm hoặc ít quan trọng). Sự bổ sung này giúp tối ưu hóa chi phí cho các công trình nhỏ nhưng tăng cường hệ số an toàn cho các siêu công trình.

Sức chịu tải của cọc chống (Cọc tựa trên nền đá). TCVN 10304:2014: Việc tính toán sức chịu tải cọc chống dựa trên cường độ nén mẫu đá nhưng hệ số suy giảm còn chung chung, dễ dẫn đến kết quả quá an toàn (lãng phí) hoặc thiếu an toàn do không phản ánh đúng mức độ nứt nẻ của đá. Trong khi TCVN 10304:2025 mới bổ sung thêm bảng phân loại chi tiết theo chỉ số chất lượng đá (RQD) và bổ sung các hệ số suy giảm cường độ đá chính xác hơn. Kỹ sư kết cấu dễ dàng tra cứu và đưa ra thiết kế sát với thực tế hiện trường.

Xác định sức chịu tải cực hạn dựa trên chỉ số SPT và CPT. TCVN 10304:2014: Hệ số ζ (xét đến phương pháp hạ cọc và loại đất) được lấy cố định bằng 0.2 cho phần lớn các loại đất, làm giảm tính linh hoạt của công thức, còn TCVN 10304:2025 thì phân biệt rõ ràng hệ số ζ theo từng loại đất cụ thể dưới mũi cọc (cát mịn, cát thô, sét, bùn…). Các nghiên cứu thực nghiệm năm 2026 cho thấy công thức tính toán SPT theo TCVN 10304:2025 cho kết quả sức chịu tải cực hạn tiệm cận rất gần với kết quả thí nghiệm nén tĩnh thực tế.

Tính toán độ lún của móng cọc. Trong TCVN 10304:2014 thì công thức xác định độ lún s tương ứng với sức chịu tải có tính đến thành phần độ lún đàn hồi bản thân thân cọc, đặc biệt đối với các cọc có chiều dài lớn. TCVN 10304:2025 thì loại bỏ thành phần độ lún đàn hồi của thân cọc ra khỏi công thức xác định độ lún tương ứng với Ru, giúp đơn giản hóa quy trình tính toán nhưng vẫn đảm bảo độ tin cậy. Ngoài ra trong tiêu chuẩn mới còn bổ sung công thức rõ ràng tính lún cho các công trình cải tạo, sửa chữa hoặc nâng tầng.

Xem xét ảnh hưởng của tải trọng động đất. TCVN 10304:2025 bổ sung các chương mục quy định rõ ràng về việc giảm trừ sức chịu tải của đất nền xung quanh cọc khi xảy ra hiện tượng hóa lỏng do động đất, đồng thời đưa ra chỉ dẫn thiết kế chi tiết cho móng cọc chịu tải trọng ngang lớn trong vùng chấn động, làm cho tính tương đồng hơn với tiêu chuẩn thiết kế kháng chấn TCVN 9386-2025.

Quy định về công tác thí nghiệm hiện trường

  1. Ảnh hưởng đến TMĐT của dự án

Các yếu tố tối ưu hóa chi phí TMĐT của dự án. Thực trạng trong TCVN 10304:2014 các hệ số an toàn và hệ số điều kiện làm việc ɤc đối với đất nền chưa được phân hóa sâu trong, kết quả tính toán sức chịu tải (SCT) theo lý thuyết thường thấp hơn nhiều so với thực tế. Điều này buộc kỹ sư phải tăng chiều dài cọc hoặc tăng số lượng cọc trong móng để đảm bảo an toàn trong hồ sơ thiết kế. Tuy nhiên trong tiêu chuẩn mới TCVN 10304:2025 tinh chỉnh lại các hệ số điều kiện làm việc sát với thực nghiệm hơn (đặc biệt khi tính theo dữ liệu CPT, SPT và phân loại đá theo chỉ số RQD). Việc xác định SCT chính xác, tiệm cận thực tế giúp giảm hiện tượng “thiết kế quá an toàn” giúp tiết kiệm từ 5% – 15% chi phí bê tông, cốt thép cho phần móng cọc (đặc biệt là các dự án sử dụng cọc khoan nhồi đường kính lớn hoặc cọc ép phân nhóm trên nền đá). Ngoài ra TCVN 10304:2025 bổ sung chỉ dẫn thiết kế móng cọc cho các công trình cải tạo, nâng tầng. Trước đây, do thiếu cơ sở pháp lý, các đơn vị tư vấn thường chọn giải pháp an toàn nhất và đắt đỏ nhất là gia cố móng rất phức tạp. Quy định mới giúp tối ưu hóa phương án gia cố, giảm chi phí rủi ro và chi phí dự phòng trong TMĐT cho các dự án cải tạo.

Các yếu tố làm tăng chi phí TMĐT của dự án. Đối với các công trình quy mô lớn (Cấp C3), tiêu chuẩn mới yêu cầu tối thiểu phải có 3 cọc thử tĩnh thay vì 2 cọc như trước đây trước khi ép/khoan đại trà. Làm tăng chi phí cho công tác nén tĩnh khảo sát ban đầu. Chi phí nén tĩnh một cọc tải trọng lớn (hàng ngàn tấn) có thể lên tới vài trăm triệu đến cả tỷ đồng. Mặc dù con số này rất nhỏ so với tổng dự án, nó vẫn làm tăng trực tiếp chi phí danh mục “Thí nghiệm” trong dự toán. Tiêu chuẩn mới siết chặt các yêu cầu tính toán móng cọc chịu tải trọng động đất, đặc biệt là việc giảm trừ SCT của cọc khi đất nền xung quanh bị hóa lỏng. Đối với các khu vực ảnh hưởng lớn của tính toán kháng chấn việc phải tính toán kháng chấn nghiêm ngặt có thể làm tăng hàm lượng thép trong cọc hoặc đòi hỏi phải xử lý nền đất chống hóa lỏng xung quanh đài cọc. Điều này làm tăng chi phí từ 3% – 8% cho riêng phần móng tại các khu vực này.

Như vậy, TCVN 10304:2025 là một bước tiến lớn, khắc phục hầu hết các rào cản mang tính “hàn lâm cũ” của phiên bản 2014, mang lại cái nhìn thực tế và kinh tế hơn cho bài toán thiết kế móng cọc. Mặc dù tiêu chuẩn mới làm tăng một khoản chi phí nhỏ ở giai đoạn đầu (chi phí thí nghiệm nén thử cọc, chi phí thuê tư vấn thiết kế năng lực cao để cập nhật tiêu chuẩn), nhưng nó lại mang lại khoản tiết kiệm lớn ở giai đoạn thi công cọc đại trà nhờ giảm lượng vật liệu dư thừa. Quan trọng hơn, nó giảm thiểu rủi ro lún nứt, sự cố móng công trình – những rủi ro có thể phá vỡ hoàn toàn TMĐT của bất kỳ dự án nào nếu xảy ra./.

Bài viết: Nguyễn Văn Dưỡng, Trung tâm QHHT N1

 


Array

Tin tức liên quan


Tag


Contact us

Liên hệ với chúng tôi

[contact-form-7 404 "Not Found"]

TRỤ SỞ CHÍNH

Địa chỉ:

21 Lê Văn Lương, Yên Hòa, Hà Nội

TRỤ SỞ MIỀN TRUNG

Địa chỉ:

51 Hoàng Kế Viêm, Bắc Mỹ Phú, Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng

TRỤ SỞ MIỀN NAM

Địa chỉ:

Số 273 Nguyễn Trọng Tuyển - Quận Phú Nhuận - Tp Hồ Chí Minh